تحلیل تاریخی روند قیمت‌گذاری بنزین در ایران؛ آثار و پیامدها

نوع مقاله : مروری تحلیلی

نویسندگان
1 استادیار، گروه علوم اقتصادی، دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایران
2 دانشجوی کارشناسی ارشد رشته اقتصاد، دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایران.
3 دانشجوی دکتری اقتصاد پولی، دانشگاه الزهرا (س)، تهران، ایران.
10.48311/jhs.2026.119169.82933
چکیده
بنزین از مهم‌ترین حامل‌های انرژی است که قیمت‌گذاری آن از حساسیت بالایی برخوردار است. زیرا هر نوع تصمیم برای تغییر قیمت بنزین، باید با لحاظ جوانب اقتصادی و امنیتی، سنجیده شود. به دلیل این اهمیت، در اقتصاد ایران معمولاً دولت‌ها سیاست تثبیت قیمت بنزین را در پیش گرفته و مانند یک میانجی، مانع از افزایش قیمت بنزین شده‌‌اند. در این مطالعه تحلیلی سعی شده با یک مرور تاریخی، اتفاقات زمینه‌ساز تغییر در قیمت بنزین و پیامد‌های آن را طی سالیان 1330 تا 1404 مورد بررسی قرار گیرد. بررسی‌های این مطالعه نشان می‌دهد که موفق‌ترین رویکردها جهت تغییر قیمت بنزین، تغییرات تدریجی و پلکانی سالانه با نسبت زیر 100 درصد افزایش، بوده است. همچنین شواهد تاریخی نشان می‌دهد تثبیت‌های مصنوعی قیمت بنزین برای سالیان متوالی و سپس افزایش آن با نسبت‌های بالای 100 درصد، احتمال بروز شوک و ناآرامی‌های اجتماعی را افزایش داده است.بنزین از مهم‌ترین حامل‌های انرژی است که قیمت‌گذاری آن از حساسیت بالایی برخوردار است. زیرا هر نوع تصمیم برای تغییر قیمت بنزین، باید با لحاظ جوانب اقتصادی و امنیتی، سنجیده شود. به دلیل این اهمیت، در اقتصاد ایران معمولاً دولت‌ها سیاست تثبیت قیمت بنزین را در پیش گرفته و مانند یک میانجی، مانع از افزایش قیمت بنزین شده‌‌اند. در این مطالعه تحلیلی سعی شده با یک مرور تاریخی، اتفاقات زمینه‌ساز تغییر در قیمت بنزین و پیامد‌های آن را طی سالیان 1330 تا 1404 مورد بررسی قرار گیرد. بررسی‌های این مطالعه نشان می‌دهد که موفق‌ترین رویکردها جهت تغییر قیمت بنزین، تغییرات تدریجی و پلکانی سالانه با نسبت زیر 100 درصد افزایش، بوده است. همچنین شواهد تاریخی نشان می‌دهد تثبیت‌های مصنوعی قیمت بنزین برای سالیان متوالی و سپس افزایش آن با نسبت‌های بالای 100 درصد، احتمال بروز شوک و ناآرامی‌های اجتماعی را افزایش داده است. بنزین از مهم‌ترین حامل‌های انرژی است که قیمت‌گذاری آن از حساسیت بالایی برخوردار است. زیرا هر نوع تصمیم برای تغییر قیمت بنزین، باید با لحاظ جوانب اقتصادی و امنیتی، سنجیده شود. به دلیل این اهمیت، در اقتصاد ایران معمولاً دولت‌ها سیاست تثبیت قیمت بنزین را در پیش گرفته و مانند یک میانجی، مانع از افزایش قیمت بنزین شده‌‌اند. در این مطالعه تحلیلی سعی شده با یک مرور تاریخی، اتفاقات زمینه‌ساز تغییر در قیمت بنزین و پیامد‌های آن را طی سالیان 1330 تا 1404 مورد بررسی قرار گیرد. بررسی‌های این مطالعه نشان می‌دهد که موفق‌ترین رویکردها جهت تغییر قیمت بنزین، تغییرات تدریجی و پلکانی سالانه با نسبت زیر 100 درصد افزایش، بوده است. همچنین شواهد تاریخی نشان می‌دهد تثبیت‌های مصنوعی قیمت بنزین برای سالیان متوالی و سپس افزایش آن با نسبت‌های بالای 100 درصد، احتمال بروز شوک و ناآرامی‌های اجتماعی را افزایش داده است.
کلیدواژه‌ها
موضوعات