بررسی تاثیر اصلاحات ارضی بر یکجانشین شدن ایل بختیاری در خوزستان (1342 تا 1357)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 کارشناسی ارشد رشته ایران شناسی گروه تاریخ دانشگاه بهشتی
2 استاد گروه تاریخ فکری و فرهنگی پژوهشکده تاریخ ایران پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی
10.48311/jhs.2026.117423.82914
چکیده
ایل بختیاری، تا پیش از تحولات دورة پهلوی، یکی از ایلات کوچ رو ایران بود که میان استان‌های خوزستان و اصفهان به شیوۀ کوچ‌نشینی روزگار می‌گذراند. پس از تحولات اجتماعی و اقتصادی در دهه‌های چهل و پنجاه خورشیدی، یکجانشینی، بالاخص شهرنشینی در سراسر کشور افزایش یافت. این روند باعث شد تا از جمعیت ایلاتِ کوچ رو در ایران کاسته شود. به طور طبیعی انتظار این بود که ایل بختیاری نیز تحت تاثیر اصلاحات ارضی، به یکجانشینی روی آورد یا روند یکجانشینی آن سرعت بیشتری بگیرد. اما در عمل چنین نشد. بنابراین، سوال اینجاست که اصلاحات ارضی، بر روند یکجانشینی ایل بختیاری در خوزستان چه تأثیری گذاشت و خوانین بختیاری در این میان چه نقشی ایفا کردند؟ مقاله با استفاده از روش توصیفی ـ تحلیلی و بررسی اسناد و مصاحبه‌ها، به این نتیجه می‌رسد که اصلاحات ارضی در ایل بختیاریِ ساکن در خوزستان، به دلایلی از جمله کوهستانی بودن محل سکونت ایل بختیاری و اولویت نداشتن زمین کشاورزی در معیشت آنان، تأثیر چندانی بر یکجانشین کردن ایل بختیاری در خوزستان، نداشت. خوانین نیز به‌عنوان سردمداران ایل، از اصلاحات ارضی نه‌تنها استقبال نکردند که با آن مخالفت نمودند/یل بختیاری، تا پیش از تحولات دورة پهلوی، یکی از ایلات کوچ رو ایران بود که میان استان‌های خوزستان و اصفهان به شیوۀ کوچ‌نشینی روزگار می‌گذراند. پس از تحولات اجتماعی و اقتصادی در دهه‌های چهل و پنجاه خورشیدی، یکجانشینی، بالاخص شهرنشینی در سراسر کشور افزایش یافت. این روند باعث شد تا از جمعیت ایلاتِ کوچ رو در ایران کاسته شود. به طور طبیعی انتظار این بود که ایل بختیاری نیز تحت تاثیر اصلاحات ارضی، به یکجانشینی روی آورد یا روند یکجانشینی آن سرعت بیشتری بگیرد. اما در عمل چنین نشد. بنابراین، سوال اینجاست که اصلاحات ارضی، بر روند یکجانشینی ایل بختیاری در خوزستان چه تأثیری گذاشت و خوانین بختیاری در این میان چه نقشی ایفا کردند؟ مقاله با استفاده از روش توصیفی ـ تحلیلی و بررسی اسناد و مصاحبه‌ها، به این نتیجه می‌رسد که اصلاحات ارضی در ایل بختیاریِ ساکن در خوزستان، به دلایلی از جمله کوهستانی بودن محل سکونت ایل بختیاری و اولویت نداشتن زمین کشاورزی در معیشت آنان، تأثیر چندانی بر یکجانشین کردن ایل بختیاری در خوزستان، نداشت. خوانین نیز به‌عنوان سردمداران ایل، از اصلاحات ارضی نه‌تنها استقبال نکردند که با آن مخالفت نمودن
کلیدواژه‌ها
موضوعات