نهادگرایی تاریخی چهارچوبی برای بررسی عوامل مؤثر در رشد و تکوین تکنوکراسی در ایران

نوع مقاله : مقالات علمی پژوهشی

نویسندگان
1 دانشیار گروه تاریخ دانشگاه بیرجند
2 پژوهشگر و ویراستار، کارشناس‌ارشد تاریخ
10.48311/jhs.2026.104766.0
چکیده
چکیده
تکنوکراسی مدلی از حکمرانی است که در جوامع صنعتی و به دنبال اهمیت یافتن علوم و فنون مطرح گردید؛ در این سیستم حکومتی افراد دارای تخصص علمی و فنی اداره جامعه را بر عهده می‌گیرند. در ایران عصر پهلوی نیز تحت‌تأثیر سیاست‌های صنعتی‌سازی زمینه ورود فن‌سالاران به مناصب سیاسی فراهم گردید. براین‌اساس، مقاله حاضر با رویکرد توصیفی ـ تحلیلی و با اتکا به مبانی نظریه نهادگرایی تاریخی به تبیین نحوه عاملیت نهادها و کنشگران مؤثر در فرایند شکل‌گیری و رشد تکنوکراسی در ایران اختصاص یافته است. یافته‌های پژوهش حاکی از نقش تعیین‌کننده شاه و سیاست‌های تمرکزگرایانه حکومت در جهت‌دهی به توسعه و فراهم‌سازی بستر تکنوکراسی است. سطوح میانی، با تمرکز بر نهادهای رسمی، محل تبدیل سیاست‌ها و قوانین کلان به برنامه‌ها و اقدامات انجام‌گرفته در حوزه صنعت و اقتصاد بوده و کنشگران در سطح خرد شامل سیاست‌مداران، مدیران، کارآفرینان در تأسیس سازمان‌های صنعتی، راه‌اندازی واحدهای تولیدی، تربیت نیروهای تکنسین و به کار گماردن آن‌ها در کارخانه‌ها و سازمان‌های صنعتی نقش تعیین‌کننده‌ای داشته‌اند.
 

کلیدواژه‌ها

موضوعات