نقش محله بیت‌اللطف در بازتولید رخدادهای احیاگر و بازآفرینی شهری اصفهانِ عصر صفوی

با انتخاب اصفهان به عنوان پایتخت صفویان و خروج تدریجی شهر از پیامدهای دوران فترت و تهاجمات تیموریان و ترکمانان، جامعه‌شهری وارد مرحله‌ای تازه از بازتعریف نقش‌ها و سامان‌یابی دوباره شد. در این فرایند، ظهور و رونق محله بیت‌اللطف را می‌توان اشاعه‌ای از آثار کانونی جامعه‌شهری اصفهان دانست که زمینه‌ساز تحولات جدید بود. از این‌رو مسئله تحقیق حاضر بررسی چگونگی تأثیرگذاری محله بیت‌اللطف بر جامعه‌شهری اصفهان و نقش آن در فرایند بازآفرینی شهر است. پژوهش پیش‌رو با اتخاذ رویکردی نظری و با تکیه بر روش نمونه‌پژوهی در تحلیل علّی، بیت‌اللطف را به‌عنوان رخدادی احیاگر در بستر جامعه‌‌شهری صفوی واکاوی می‌کند؛ این مهم با گردآوری هدفمند داده‌ها از طریق منابع کتابخانه‌ای صورت می‌پذیرد. یافته‌ها نشان می‌دهد محله‌ بیت‌اللطف پس از دوران فترت، نقشی احیاگر در بستر جامعه‌شهری صفوی ایفا کرده است. این محله از یک‌سو با برآوردن نیازهای پنهان جامعه‌ی آسیب‌دیده و حفظ انسجام و روحیه‌ی مردم، به بازترمیم حیات اجتماعی کمک نمود و از سوی دیگر با ایجاد جریان‌های درآمدی مؤثر در اقتصاد شهری، در قالب اخذ مالیات توسط هیات حاکمه و تخصیص آن به بازسازی و نوسازی کالبد شهر، زمینه را برای توسعه آن فراهم کرد. بدین‌ترتیب، بیت‌اللطف را می‌توان یکی از نمودهای فعال در روند احیای ساختار اجتماعی و کالبدی اصفهان دانست.