مؤلفه‌های گفتمانی حزب دمکرات کردستان در برساخت مفهوم واگرایی از ایران در پایان جنگ جهانی دوم(1324- 1325)

نوع مقاله : پژوهشی اصیل

نویسنده
احسان لشگری تفرشی
دانشیار گروه جغرافیا، دانشگاه یزد
10.48311/jhs.2026.104774.0
چکیده
در مقطع زمانی پایان جنگ جهانی دوم با اشغال ایران توسط متفقین و ضعف حکومت مرکزی، حزب دمکرات کردستان به رهبری فردی به نام "قاضی محمد" و با حمایت اتحاد جماهیر شوروی درصدد برآمد واگرایی سرزمینی را مبتنی‌بر عاملیت قومیت در ایران رقم بزند. در این پژوهش کوشش شده با استفاده از روش تحلیل گفتمان و در چهارچوب دیدگاه لاکلائو و موفه چگونگی مفصل‌بندی مؤلفه‌های گفتمانی این حزب در مطالبۀ خودمختاری برای کردستان در چهارچوب جغرافیای سیاسی ایران و به ویژه چگونگی غیریت‌سازی آن با گفتمان ناسیونالیستی حکومت پهلوی واکاوی شود. این دو اندیشمند روش تحلیل گفتمان را بیش‌ازپیش از حوزۀ زبان‌شناسی به عالم سیاست و از جمله مطالعات هویت قومی سرایت داده‌اند. یافته‌های پژوهش بیان‌گر آن است که این حزب کوشید با مرکزیت بخشی به تمایز زبانی قوم کرد با زبان فارسی به مثابه زبان رسمی حکومت مرکزی درصدد خودمختاری این منطقه جهت قلمروزدایی از "زبان معیار" برآید. همچنین ضمن تمایزانگاری با حکمرانی بسیط حکومت پهلوی اقدام به برساخت دال استعاری کارایی حکمرانی فدرالیسم جهت کسب اختیارات برای ادارۀ امور این منطقه در چهارچوب قلمرو سرزمینی ایران برآید. از سوی دیگر علی‌رغم حمایت شوروی از این حزب لیکن به جهت عدم مجاورت مرزی شوروی با کردستان و نظر به مخالفت بریتانیا و ایالات متحده با واگرایی این منطقه و همچنین عدم تمایل این حزب به اجرای سیاست‌های کمونیستی در کردستان، دال مرکزی گفتمان این حزب به سوی مطالبۀ خودمختاری در چهارچوب جغرافیای سیاسی ایران و نفی جدایی‌طلبی سوق یافت.

کلیدواژه‌ها

موضوعات