دانشگاه تربیت مدرس جامعه‌شناسی تاریخی 2322-1941 14 1 2023 08 23 Comparative Study of Social Science Developments in the Period of Totalitarism (Experience of Germany, the Soviet Union and China) مطالعۀ تطبیقی تحولات علم اجتماعی در عصر توتالیتاریسم (تجربۀ آلمان، شوروی و چین) 1 48 23005 FA حسین احمدی استادیار گروه آموزش علوم اجتماعی محمدسالار کسرایی دانشیار گروه جامعه شناسی نظری – فرهنگی 0000-0001-6967-0553 Journal Article 1970 01 01 Totalitarian regimes have their own characteristics that reproduce them as much as possible in other fields, especially science and academia. Studying the challenge between the social sciences and totalitarian rule can be instrumental in the development of social science. The purpose of this study is to make a comparative-historical comparison of this relationship at a time of totalitarian rule in Germany, the Soviet Union and China. The study method is comparative-historical and the reported experiences in three cases of Nazi Germany, Soviet Union and Communist China have been compared historically. Data were collected from second-hand sources and analyzes were presented in a comparative-historical manner. The findings show some similarities and differences between Nazi and communist totalitarianism. Nazi totalitarianism had an a-priori negative mentality towards social science and avoided any institutionalization and by creating an obstruction against the activities of scientists, provided the ground for the migration of social thought, while communist totalitarianism had an a-priori positive mentality towards social science and tried to institutionalize and attract scientists in this field to produce favorable social science. Both forms of totalitarianism, at the height of their tyranny, sought a government-dependent, non-critical, quantitative, practical, and useful social science to perpetuate power. حاکمیت‌های توتالیتر دارای مشخصات خاص خود هستند که در حد امکان این مشخصات را در عرصه‌های دیگر به‌ویژه علم و نظام دانشگاهی بازتولید می‌کنند. مطالعۀ چالش بین علوم اجتماعی و حاکمیت توتالیتر می‌تواند در زمینۀ رشد علم اجتماعی راهگشا باشد. هدف این مطالعه مقایسۀ تطبیقی ـ تاریخی این رابطه در برهه‌ای از حاکمیت توتالیتر در آلمان، شوروی و چین است. روش مطالعه مقایسۀ تطبیقی ـ تاریخی بوده و تجربیات گزارش‌شده در سه مورد آلمان نازی، اتحاد جماهیر شوروی و جمهوری خلق چین موردمقایسۀ تاریخی قرار گرفته‌اند. گردآوری داده‌ها از منابع دست‌دوم صورت گرفته و تحلیل‌ها به شیوۀ مقایسه ـ تاریخی ارائه شده‌اند. یافته‌های تحقیق برخی شباهت‌ها و تفاوت‌ها را بین توتالیتاریسم نازیستی و کمونیستی نشان داد. توتالیتاریسم نازیستی ذهنیت منفی نسبت‌به علم اجتماعی داشته و از هرگونه نهادسازی اجتناب کرده و با ایجاد انسداد در مقابل فعالیت دانشمندان زمینه را برای هجرت اندیشۀ اجتماعی فراهم کرده است، درحالی‌که توتالیتاریسم کمونیستی ذهنیت مثبت به علم اجتماعی داشته و سعی کرده است با نهادسازی برای تولید علم اجتماعی همسو، دانشمندان این حوزه را جذب کند. هردو شکل توتالیتاریسم در اوج استبداد خود طالب علم اجتماعی وابسته به حاکمیت، غیرانتقادی، کمی‌گرا، کاربردی و مفید برای تداوم قدرت بوده‌اند.

https://jhs.modares.ac.ir/article_23005_f45fa6602838b826f62e4e8552bda5c0.pdf

دانشگاه تربیت مدرس جامعه‌شناسی تاریخی 2322-1941 14 1 2023 08 23 Background and Roots of the People's Revolt of Neyriz Fars in the Nasserite Era زمینه‌ها و ریشه‌های شورش مردم نی‌ریز فارس در عصر ناصری 49 78 23006 FA حمید اسدپور استادیار گروه تاریخ مجتبی اشرف دانشگاه خلیج فارس Journal Article 1970 01 01 The People's revolt of Neyriz Fars and Subordinate villages in the Nasserite era, which considered itself a follower of Bábism sect, is one of the most important social and political events in the local history of Persia and southern Iran, which has been less studied. Due to the presence of Seyyed Yahya Darabi at the head of this uprising, its importance has never been considered by researchers and incidentally, due to the presence of Seyyed Yahya Darabi at the head of it, its importance has diminished, although Darabi belonged to the Bábism sect. But the color of the smell of the People's revolt of Neyriz and his movement in Neyriz was mainly class and social, which was formed on the basis of the general movement of the people. The majority of the people of Neyriz participated in this social movement, especially in the villages, which included artisan farmers and workers. In this research, an attempt has been made to study the various dimensions of the People's revolt of Neyriz Fars and also the role of Seyyed Yahya Darabi in Neyriz and the events that took place in this city in the shadow of this movement. Therefore, the main question of the research is what were the main grounds for the formation of the People's revolt of Neyriz Fars? And how did Seyyed Yahya Darabi take over its leadership? The research tries to find the answer to the research question by using the library study method and relying on the descriptive-analytical method. The central hypothesis of this research is that the accumulation of tens of years of demands of the people of Neyriz and their poverty and helplessness needed a spark that Yahya Darabi lit that spark. شورش مردم نی‌ریز فارس و روستاهای تابعه در عهد ناصری یکی از اتفاقات و رویدادهای اجتماعی و سیاسی مهم در تاریخ محلی فارس و جنوب ایران به‌شمار می‌رود که کم‌تر موردمطالعه و واکاوی قرارگرفته است . نظر به حضور سید یحیی دارابی بابی در رأس این شورش، اهمیت آن هیچ‌گاه موردتوجه پژوهشگران واقع نشده و اتفاقاً به‌دلیل حضور سید یحیی دارابی در رأس آن از اهمیت آن فرو کاسته شده است. باوجودآنکه دارابی به فرقۀ بابیت تعلق داشت، اما رنگ‌و‌بوی شورش مردم نی‌ریز و حرکت وی در نی‌ریز عمدتاً طبقاتی و اجتماعی بود که برپایۀ جنبش عمومی مردم شکل گرفت. در این جنبش اجتماعی اکثریت اهالی نی‌ریز به‌خصوص روستاهای آن ‌که شامل کشاورزان پیشه‌وران و کارگران می‌شد مشارکت داشتند. در این پژوهش سعی شده است تا ابعاد گوناگون شورش مردم نی‌ریز فارس و نیز نقش سید یحیی دارابی در نی‌ریز و حوادث رخ‌داده در این شهرستان در سایۀ این حرکت موردبررسی قرار گیرد. لذا سؤال اصلی پژوهش این است که زمینه‌های اصلی شکل‌گیری شورش مردم نی‌ریز فارس کدام بود و چگونه سید یحیی دارابی رهبری آن را به دست گرفت؟ پژوهش به شیوۀ مطالعۀ کتابخانه‌ای و با تکیه به روش توصیفی ـ تحلیلی تلاش می‌کند تا پاسخ سؤال پژوهش را بیابد. فرضیۀ محوری این پژوهش آن است که انباشت ده‌ها سال مطالبات مردم نی‌ریز و فقر و درماندگی آن‌ها نیاز به جرقه‌ای داشت که یحیی دارابی آن جرقه را روشن کرد. یافته‌های پژوهش حکایت از آن دارد که شورش مردم نیریز به‌سبب ظلم و ستم حاکم نیریز، زین‌العابدین خان و رهایی از فشار اقتصادی رخ داد و رهبری سید یحیی دارابی بر این شورش ناشی از پیشینۀ خانوادگی مثبت، و ازدواج وی در نیریز بوده است

https://jhs.modares.ac.ir/article_23006_bb5d0eba11f7e244ba7a89b5d2bc36f6.pdf

دانشگاه تربیت مدرس جامعه‌شناسی تاریخی 2322-1941 14 1 2023 08 23 A Comparative Study of Protest Identity and Organizing Institutions of Social Movements in Iran during 1378-1396 بررسی تطبیقی هویت اعتراضی و نهادهای سازمانبخشِ جنبش‌های اجتماعی در ایران طی سال‌های 1378-1396 79 114 23007 FA نیما اکبری مقدم دانشجوی دکتری جامعه شناسی سیاسی 0000-0002-6643-8772 علی محمد حاضری دانشیار گروه جامعه شناسی سیاسی Journal Article 1970 01 01 In the present article, using Charles Tilly's resource mobilization theory and emphasizing Tilly's political mobilization model, the organizational characteristics of the three protest movements of 1978, 1988 and 1996 in Iran have been studied. The main question of this research is what are the differences and similarities of each of these movements from the perspective of the organizational process (shared identity and organizing institutions)? The method of this research is comparative historical comparison of these three movements based on interpretive analysis of documents and comparison of cases. Based on the results of the research, the differences and similarities of the three movements under study have been determined from an organizational perspective. The organizing organizations in the 1978 movement are largely a mix of formal reformist parties, formal student organizations, and religious intellectual circles. The organization in movement 88 is associated with election campaigns and campaign headquarters, official reformist parties, and official student organizations, but its central role is based on bottom-up participation of the urban middle class and its extensive networking through communication technologies. Compared to movements 78 and 88, in movement 96 the protesting trade unions or protest groups that were directly exposed to poverty are the driving force behind the organizational movement of movement 96. در مقالۀ حاضر با استفاده از نظریۀ بسیج منابع چارلز تیلی و با تأکید بر الگوی بسیج سیاسی تیلی، به بررسی ویژگی‌های سازمان‌یابی در سه جنبش اعتراضی سال‌های 1378، 1388 و 1396 در ایران پرداخته شده است. پرسش اصلی این تحقیق آن است که تفاوت‌ها و شباهت‌های هریک از این جنبش‌ها از منظر فرایند سازمان‌یابی (هویت مشترک و نهادهای سازمان‌دهنده) چه بوده است؟ روش این پژوهش، مقایسۀ تطبیقی تاریخی این سه جنبش برپایۀ تحلیل تفسیری اسناد و مقایسۀ موردهاست. برپایۀ نتایج حاصل از تحقیق، تفاوت‌ها و شباهت‌های سه جنبش مورد بررسی از منظر سازمان‌یابی تعیین شده است. تشکل‌های سازمان‌دهنده در جنبش 1378، عمدتاً ترکیبی از احزاب رسمی اصلاح‌طلب، تشکل‌های رسمی دانشجویی و حلقه‌های روشنفکری دینی هستند. سازمان در جنبش 1388 مرتبط با کمپین‌های انتخاباتی و ستادهای انتخاباتی، احزاب رسمی اصلاح‌طلب و تشکلات رسمی دانشجویی است، اما نقش محوری بر مشارکت از پایین به بالای طبقۀ متوسط شهری و شبکه‌سازی‌های وسیع این طبقه از طریق تکنولوژی‌های ارتباطی استوار است. در مقایسه با جنبش‌های 1378 و 1388، در جنبش 1396 هسته‌های معترض صنفی یا گروه‌های معترضی که مستقیماً در معرض تهیدستی قرار داشتند، موتور محرک سازمانی جنبش 1396 هستند.

https://jhs.modares.ac.ir/article_23007_110375fbd8973253ed4a4b7a43837ba8.pdf

دانشگاه تربیت مدرس جامعه‌شناسی تاریخی 2322-1941 14 1 2023 08 23 Clothing and its role in reflecting the social differences of the Qajar era based on Bourdieu's theory of distinction پوشاک و نقش آن در انعکاس تمایزات اجتماعی عصر قاجار براساس نظریۀ تمایز بوردیو 115 146 23008 FA غفار پوربختیار استادیار تاریخ Journal Article 1970 01 01 In the Qajar period, clothing, in addition to being an urgent and basic need of every Iranian, was also a commodity to show class identity and distinction.In this research, descriptive-analytical method and using Pierre Bourdieu's theory of "social differentiation", the question is answered: Are clothes among the Qajar Iranians just a commodity to meet the basic needs of life such as protection against cold and heat or Was it to prevent nudity or, in addition, did it have other functions such as showing social distinction?The research hypothesis is that clothing, in addition to being a means to meet the basic needs of life, but on the other hand has been a good tool to show pride and aristocratic personality and thus reflect the social differences between the upper and lower classes of society.Findings show that although the lower classes in Iran in the Qajar era mostly based on their necessity-like nature, they looked at clothes as a commodity to meet the basic needs of life such as protection against cold, heat and nudity, or based on Their job was to find cheap and durable clothing, For this reason, they could not pay much attention to the artistic and aesthetic approach of clothing, but the upper classes, whose basic needs were met, instead of spending their artistic and aesthetic taste, focused more on being expensive, Beauty and the use of luxuries in their clothes to show their social identity and differentiation from the lower classes. پوشاک اگرچه همیشه ضرورتی حیاتی و انکارناپذیر برای بشر بوده، اما کارکردهای دیگری نیز در زندگی او داشته است. در دوره قاجار پوشاک علاوه‌براین‌که نیاز مبرم و اساسی زندگی هر ایرانی بود، اما ازسوی‌دیگر وسیله‏ای برای نشان دادن تخصص و تمایز طبقاتی نیز بوده است. در این پژوهش با روش توصیفی ـ تحلیلی و با کاربست نظریه «تمایز اجتماعی» پیر بوردیو به این سؤال پاسخ داده می‏شود: آیا پوشاک در میان ایرانیان عصر قاجار صرفاً کالایی برای رفع نیازهای اساسی زندگی همچون حفاظت در مقابل سرما و گرما یا جلوگیری از برهنه ماندن بوده است یا این‌که علاوه‌براین، کارکردهای دیگری همچون نشان دادن تمایز اجتماعی نیز داشته است؟ فرضیۀ پژوهش این است که لباس علاوه‌براین‌که وسیله‏ای برای رفع نیازهای اساسی زندگی بوده است، اما ازدیگرسو ابزار مناسبی برای نشان دادن تفاخر و تشخّص اشرافی و درنتیجه انعکاس تمایزات اجتماعی میان طبقات بالا و پایین جامعه بوده است. یافته‏های پژوهش نشان می‏دهد اگرچه طبقات فرودست در ایران عصر قاجار بیشتر براساس طبع ضرورت‏پسند خود به لباس به چشم کالایی برای رفع نیازهای اساسی زندگی همچون حفاظت در مقابل سرما، گرما و جلوگیری از برهنگی می‏نگریستند یا براساس شغل و حرفۀ خود به‌دنبال لباس ارزان و بادوام بودند، به همین خاطر آنان نمی‏توانستند توجه چندانی به رویکرد هنری و زیباشناختی لباس داشته باشند، اما طبقات فرادست که نیازهای اولیه‏شان برآورده شده بود، در مقابل با به خرج دادن سلیقه‏ای هنری و زیباپسند، توجه خود را بیشتر معطوف به گران‏قیمت بودن، زیبایی و استفاده از تجملات در لباس‏های خود کردند تا از این طریق تشخّص و تمایز اجتماعی خود نسبت‌به طبقات فرودست را نشان دهند.

https://jhs.modares.ac.ir/article_23008_120abfb5a563189d592cc152d803eb58.pdf

دانشگاه تربیت مدرس جامعه‌شناسی تاریخی 2322-1941 14 1 2023 08 23 Thinkers and activists of the constitutional era in Iran and the issue of the fundamental rights of the nation متفکران و کنشگران عهد مشروطیت در ایران و مسئلۀ حقوق اساسی ملت 147 188 23009 FA سمیه توحیدلو استادیار پژوهشکده مطالعات اجتماعی Journal Article 1970 01 01 The purpose of this article is a historical study of the concept of fundamental rights and freedoms among constitutional thinkers. The article sought to provide a precise definition of rights, by the method of historical analysis, by more than 30 constitutional clerics and intellectuals; And try to offer an appropriate classification of each of their encounters with rights and freedoms. The conceptual and theoretical framework under consideration is how Kant and Rawls formed the modern subject; On the other hand, the existing categories of rights. Eventually, a ranges emerged in which believers believed that "freedom causes the spread of heresy and opposition to Islam"; "Political rights or the rights of the king and the humans"; "Economic and social rights to consolidate society"; "Personal and political rights" and "Fundamental rights and public freedoms as citizenship rights". هدف از این مقاله بررسی مفهوم حقوق و آزادی‌های اساسی ذیل مفهوم عدالت، نزد متفکران مشروطه است. مقاله بر آن بوده که با روش تحلیل تاریخی، تعریف دقیقی از حقوق اساسی نزد بیش از سی روحانی و روشنفکر دوران مشروطه عرضه دارد و تلاش کند دسته‌بندی مناسبی از نوع مواجهۀ هریک از ایشان نسبت‌به حقوق و آزادی‌ها ارائه دهد و از دسته‌بندی‌های دوگانه تن زند. چارچوب مفهومی و نظری موردبررسی، نحوۀ شکل‌گیری سوژۀ مدرن نزد کانت و رالز؛ و ازطرفی دسته‌بندی‌های موجود از حقوق، بوده است. درنهایت طیفی ارائه شد که در دستۀ اول آن باور به اینکه «آزادی باعث نشر زنادقه و مخالفت با اسلام است»؛ در دستۀ دوم «باورمندان به حقوق سیاسی یا حقوق شاه و رعیت، یا مردم و مسئولان»؛ در دستۀ سوم «حقوق اقتصادی و اجتماعی برای قوام بخشیدن به جامعه»؛ در دستۀ چهارم «باورمندان به حقوق شخصی و سیاسی» و در دستۀ پنجم «حقوق اساسی و آزادی‌های عمومی به‌عنوان حق شهروندی» وجود دارد.

https://jhs.modares.ac.ir/article_23009_87b40a685b8d392c78eb59778f0ff2b5.pdf

دانشگاه تربیت مدرس جامعه‌شناسی تاریخی 2322-1941 14 1 2023 08 23 Theories of the decline of Islamic civilization نظریه‌های انحطاط تمدن اسلامی 189 236 23010 FA جهانبخش ثواقب استاد تاریخ Journal Article 1970 01 01 The rise and fall of various human civilizations has been one of the events that has attracted the attention of many thinkers in the field of history, civilization and sociology. Islamic civilization, which in centuries of history, had a dazzling scientific brilliance; But in the course of his life he experienced a scientific decline, engaging the minds of thinkers and researchers with the question of how and why the cause of its decline. The question that arises is whether any theory or theories have been proposed in the study of the decline of Islamic civilization, apart from the causes and factors that have been argued? The purpose of this article is to present and categorize the theories of degeneration of Islamic civilization through various causes and factors that have been proposed in this regard. The research findings have shown that from the perspectives on why Islamic civilization is declining, theories can be constructed that either look at intra-civilizational factors or look at extra-civilizational factors. برآمدن و برافتادن تمدن ‏های گوناگون بشری از حوادثی بوده که توجه بسیاری از اندیشمندان در حوزۀ تاریخ، تمدن ‏پژوهی و جامعه ‏شناسی را به خود معطوف کرده است. تمدن اسلامی نیز که در سده ‏هایی از تاریخ، از درخشش خیره ‏کنندۀ علمی برخوردار بود، اما در ادامۀ حیات خویش به افول علمی دچار شد، اذهان اندیشمندان و پژوهشگران را به پرسش در چگونگی و چرایی علت افول یا انحطاط آن درگیر ساخت. پرسش قابل طرح این است که آیا در بررسی انحطاط تمدنی اسلام، جدای از علل و عواملی که استدلال شده، نظریه‏ یا نظریه ‏هایی مطرح شده است؟ هدف این مقاله، ارائه و دسته ‏بندی نظریه ‏های انحطاط تمدن اسلامی از خلال علل و عوامل گوناگونی است که در این باره مطرح شده است. یافتۀ پژوهش نشان داده است که از دیدگاه‏ های مطرح‌شده در چرایی افول تمدن اسلامی می‏توان نظریه‏ هایی را برساخت که یا نگاه به عوامل درون‏تمدنی دارند یا به عوامل برون ‏تمدنی نظر کرده ‏اند.

https://jhs.modares.ac.ir/article_23010_6f6c046e7b9315c34b9363845959b8d7.pdf

دانشگاه تربیت مدرس جامعه‌شناسی تاریخی 2322-1941 14 1 2023 08 23 The criticism of âconflict between state and nationâ view نقد دیدگاه« تضاد دولت و ملت» 237 260 23011 FA عبدالرحمن حسنی فر استادیار تاریخ گروه تاریخ سیاسی 0000-0002-4810-8622 Journal Article 1970 01 01 The most common and important theory related to the relations between the people and the state in the history of Iran is the "contradiction between the state and the nation". This view has been expressed explicitly or implicitly by Mohammad Ali Homayoun Katozian and some others. In Katozian's view, the cycle of "tyranny, chaos, tyranny" about the relationship between the people and the state in the history of Iran is discussed. The "conflict" view points to the important role of the political system in the way people deal with the state in the history of Iran, where there have always been situations such as "challenge", "conflict" and "conflict". This article seeks to critically evaluate this view from the perspective of "Iranian identity." It is claimed that the view of conflict cannot explain the essence of the relationship between the people and the state in the history of Iran. In line with the claim of the article, the existence of convergence and alignment between the people and the state in the history of Iran and the commonalities between them is emphasized that the rejection of these commonalities can be seen in a territory called "Iranian identity" which has been proven. Because in the discussion of "Iranian identity", the people and the state subconsciously align and even cooperate, and this cooperation has led to the development, deepening and continuation of the Iranian identity and its dimensions and branches throughout its history. Components such as the political system and land, tradition, custom, religion and culture and other Iranian historical figures are prominent in this regard. شایع‌ترین و مهم‌ترین دیدگاه مربوط به مناسبات مردم و حکومت در تاریخ ایران، دیدگاه مربوط به «تضاد دولت و ملت» است. این دیدگاه از جانب محمدعلی همایون کاتوزیان و برخی افراد دیگر ذکر شده است. در دیدگاه کاتوزیان، چرخۀ «استبداد، هرج و مرج، استبداد» درمورد مناسبات مردم و حکومت در تاریخ ایران مطرح شده است. دیدگاه «تضاد» با تعریفی که از جایگاه ساختار سیاسی می‏ کند به نقش نظام سیاسی در نحوۀ تعامل مردم با حکومت در تاریخ ایران اشاره دارد که همواره نشانگر وضعیت «چالش»، «نزاع» و «درگیری» بین آن‌ها بوده است. این مقاله به‌دنبال نقد دیدگاه «تضاد» با بهره‌گیری از رهیافت «‌جامعه‌شناسی تاریخی» است. مدعا این است که دیدگاه «تضاد» نمی‏تواند جوهرۀ مناسبات مردم و حکومت در طول تاریخ ایران را تبیین کند. روش مقاله کیفی و به‌صورت توصیفی ـ تفسیری است. یافته ‏ها حکایت از این دارد که با بهره ‏گیری از رهیافت ‌جامعه‌شناسی تاریخی می‏توان در تعمیم دیدگاه تضاد بر کل تاریخ ایران و جوهرۀ آن تردید کرد، چراکه بستر تاریخی و اجتماعی جامعۀ ایران دیده نشده، لذا مکانیسم ‏های تعامل و نحوۀ زیست اجتماعی ایرانیان نیز فهم نشده است. با روش ‌جامعه‌شناسی تاریخی می‏توان بر تکثر قواعد، تنوع تاریخ و به‌خصوص فضاها و موقعیت ‏های متکثر غیرتضادی در مناسبات دولت و ملت در طول تاریخ ایران تأکید داشت. .

https://jhs.modares.ac.ir/article_23011_7ac87615974cf475233fff33102414a7.pdf

دانشگاه تربیت مدرس جامعه‌شناسی تاریخی 2322-1941 14 1 2023 08 23 Socio-economic capital of the bazaars and their role in the Constitutional Revolution سرمایۀ اقتصادی ـ اجتماعی بازاریان و نقش‌آفرینی آن‌ها در انقلاب مشروطه 261 300 23012 FA سیدعلی اصغر حسینی نوذری دانشجوی دکترای جامعه شناسی 0000-0003-1689-9981 رضا فاضل استادیار گروه جامعه شناسی 0000-0003-3785-4993 حسین کردی استادیار گروه جامعه شناسی دانشگاه پیام نور بهشهر 0000-0002-6895-8093 Journal Article 1970 01 01 The purpose of this study is identify the effect of economic and social capital of bazaars in the Qajar period on their role in the process of the Iranian Constitutional Revolution, until the issuance of the constitutional decree by Mozaffar al-Din Shah.This Research Method is historical and for collect information have been used Travelogues, memoirs, documents and historical documentd. The results showed that the social capital of the bazaars in the Qajar period along with their economic capital played a major role in the revolutionary role-playing of the bazaars and the victory of the constitutional revolution. The bazaars of the Qajar period, by using their accumulated social capital in the urban society and using money and labor under their cover, were able to play a revolutionary role in the first constitution and gain power in the field of politics. هدف از این تحقیق شناخت تأثیر سرمایۀ اقتصادی و اجتماعی بازاریان در دورۀ قاجار بر نقش‌آفرینی آن‌ها در روند انقلاب مشروطیت ایران، تا صدور فرمان مشروطیت توسط مظفرالدین‌شاه، است. روش تحقیق در این پژوهش تاریخی و جهت گردآوری اطلاعات از سفرنامه‌ها، خاطرات، اسناد و مدارک تاریخی استفاده شده است. نتایج حاکی از آن بوده که سرمایۀ اجتماعی بازاریان در دورۀ قاجار در کنار سرمایۀ اقتصادی آن‌ها نقش عمده‌ای را در نقش‌آفرینی انقلابی بازاریان و پیروزی انقلاب مشروطیت داشته است. بازاریان دورۀ قاجار با به‌کارگیری سرمایۀ اجتماعی انباشتۀ خود در جامعۀ شهری و استفاده از پول و نیروی کار تحت پوشش خود توانستند نقشی انقلابی در مشروطۀ اول ایفا کنند و در میدان سیاست به قدرت دست یابند.

https://jhs.modares.ac.ir/article_23012_38e24a8dc975055bda678660a0620bb6.pdf

دانشگاه تربیت مدرس جامعه‌شناسی تاریخی 2322-1941 14 1 2023 08 23 The Diplomatics of Temporary Marriage Certificates in Pahlavi I Era (the Effect of New Laws) سندشناسی اسناد متعه در دورۀ پهلوی اول (تأثیر قوانین جدید) 301 338 23013 FA حسن زندیه استادیار گروه تاریخ 0000-0003-3947-2016 احمد دستوان کارشناسی ارشد تاریخ گرایش اسناد و مدارک آرشیوی و نسخه شناسی 0000-0001-7636-1193 Journal Article 1970 01 01 As primary sources, documents play a significant role in historical research. In this regard, as religious documents derived from Islamic jurisprudence, temporary marriage certificates have certain principles and frameworks, providing a wealth of information on the culture, society, economy, and customs of the past. The main question of the present study was what form and content did the temporary marriage certificates in Pahlavi I era have? And what effect did the new laws have on the content of such documents? The main claim was that the temporary marriage certificates in the first half of the Pahlavi I era, in terms of form and content, were influenced by religious and customary laws, the Qajar tradition of document-drafting, and the social and class status of individuals. However, in the second half of the Pahlavi I era, new marriage laws were adopted. As a result, first, the jurisprudential aspects of such certificates were decreased and their customary aspects were increased. اسناد به‌عنوان یکی از منابع دست اول، نقش مهمی در پژوهش‌های تاریخی دارند. در این میان، اسناد متعه به‌عنوان اسناد شرعی برآمده از فقه اسلامی، اصول و چارچوب معینی دارند که اطلاعات فراوانی در زمینۀ فرهنگ، اجتماع، اقتصاد و آداب و رسوم مردمان گذشته ارائه می‌دهند. پرسش اصلی پژوهش حاضر این است که متعه‌نامه‌های دورۀ پهلوی اول از نظر شکلی و محتوایی دارای چه ساختاری هستند؟ و قوانین جدید چه تأثیری بر محتوای این اسناد گذاشته‌اند؟ مدعای اصلی پژوهش ‌براساس بررسی اسناد، بر این اساس قرار گرفت که متعه‌نامه‌های نیمۀ اول دورۀ سلطنت پهلوی اول، از نظر شکل و هم محتوا، متأثر از قوانین شرعی و عرفی، سنت سندنویسی دوران قاجار و همچنین ‌براساس جایگاه اجتماعی و طبقاتی افراد تنظیم و تحریر می‌شده‌اند. اما در نیمۀ دوم سلطنت پهلوی اول، با تصویب قوانین جدید مربوط به ازدواج، جنبه‌های فقهی این اسناد همچنان باقی و بر جنبه‌های عرفی و قانونی ‌آن‌ها افزوده شد؛ دوم آن‌که تغییراتی در ساختار محتوایی این اسناد به‌وجود آمد، اما از نظر شکلی همچنان مانند گذشته بود. به‌منظور اثبات مطالب فوق، لازم دانسته شد که این اسناد از نظر محتوایی و شکلی، بررسی و همچنین تأثیر قوانین جدیدِ دورۀ رضاشاه بر این اسناد، مشخص ‌شود.

https://jhs.modares.ac.ir/article_23013_8549c938065011dc634e597bacb611de.pdf

دانشگاه تربیت مدرس جامعه‌شناسی تاریخی 2322-1941 14 1 2023 08 23 Study on the State-formation in the era of the Islamic Republic (1979-1989), with emphasis on agency of Ayatollah Khomeini مطالعۀ فرایند شکل‌گیری دولت در عصر جمهوری اسلامی (۱۳۵۷ـ۱۳۶۸)، با تأکید بر عاملیت رهبری 339 380 23014 FA علی ساعی دانشیار گروه جامعه شناسی سیاسی مهسا اسداله‌نژاد دکتری جامعه شناسی سیاسی 0000-0001-8799-9264 Journal Article 1970 01 01 In this article, the process of state-formation in the first decade of the Islamic Republic (1979-1989), based on leadership agency, has been studied. The claim of this research is that after the collapse of the previous legal order in 1979, the process of state-formation began with the focus on Ayatollah Khomeini’s agency and the duality of the executive body was established in the constitution. The question of this article is as follows: "How was Ayatollah Khomeini’s agency in the process of state-formation after the revolution in 1979?" According to the theoretical claim, this post-revolutionary state is compatible with the characteristics of a qualitative total state in which the possibility of bureaucratization, that is, the rule of law without personal interference, is minimized, and constant communication with society takes different forms. This text is methodologically based on a configurational approach in which historical data are analyzed at both case level and set relations level. Evidences show that in the first two periods of state-formation, the possibility of moving towards a democratic state with the participation of the majority of the forces involved in the revolution was greater than in later periods. After the revision of the constitution, the characteristics of a qualitative total state are complemented by the dual authority that emerges in the executive body itself. در این مقاله فرایند شکل‌گیری دولت در دهۀ نخست عصر جمهوری اسلامی (۱۳۵۷-۱۳۶۸)، با تکیه بر عاملیت رهبری مطالعه شده‌ است. مدعایِ این تحقیق آن است که پس از فروپاشیِ نظمِ قانونی گذشته در 22 بهمن 1357، فرایند دولت‌سازی با محوریتِ عاملیت رهبری برایِ نگارش قانون اساسیِ ۱۳۵۸ شروع شد و دوگانگی بدنۀ اجرایی در قانون اساسی تعبیه شد. سؤال این مقاله به این صورت بیان شده‌ است که «عاملیت آیت‌الله خمینی در فرایند شکل‌گیری دولت بعد از انقلاب ۱۳۵۷ چگونه بود؟». مطابق با مدعای نظری این متن دولتی که بعد از انقلاب ساخته شد، قابل‌تطبیق با ویژگی‌های یک دولت تام کیفی است که در آن امکان بوروکراتیزه‌ شدن، به معنای حُکم‌رانی قوانین فارغ از مداخلات شخصی، به حداقل می‌رسد و از سویِ دیگر برقراری ارتباط با جامعه پیوسته به اشکال مختلف صورت می‌پذیرد. این متن به‌لحاظ روش‌شناسی‌، بر رویکرد ترکیبی استوار است که داده‌های تاریخی در دو سطح درون‌موردی و بین‌موردی تحلیل شده‌ است. در تحلیل درون‌موردی به تحلیل رواییِ پنج دوره از فرایند شکل‌گیری دولت در دورۀ معین تاریخی پرداخته‌ایم و در تحلیل بین‌موردی چگونگی شکل‌گیری دولت تام کیفی را با رویکرد علیت همایندی تبیین علّی کرده‌ایم. شواهد نشان می‌دهد که در دو دورۀ اولِ شکل‌گیری دولت امکان حرکت به‌سمت دولتی دموکراتیک با مشارکت اکثریت نیروهای درگیر انقلاب بیشتر از دوره‌های بعد بوده‌ است. در دورۀ اول عاملیت رهبری از منظری وحدت‌بخش به همۀ نیروهای انقلاب محقق می‌شود و عاملیت قانون‌گذارانۀ رهبری از دورۀ سوم به بعد آشکارا قانون‌گذارانه می‌شود. پس از بازنگری در قانون اساسی ویژگی‌های دولت تام کیفی با اقتداری دوگانه که برآمده از شکاف در خودِ قوۀ مجریه است، تکمیل می‌شود.

https://jhs.modares.ac.ir/article_23014_f829101d1967c5ca9eb2f2b1428840b1.pdf

دانشگاه تربیت مدرس جامعه‌شناسی تاریخی 2322-1941 14 1 2023 08 23 The position of logistical, defensive and offensive market mobilization in the Islamic Revolution of Iran جایگاه بسیج تدارکی، تدافعی و تهاجمی بازار در انقلاب اسلامی ایران 381 412 23015 FA روژان حسام قاضی استادیار گروه علوم سیاسی مهدی اسلامی کارشناس ارشد گروه علوم سیاسی سید عبدالله میرغیاثی استادیار گروه علوم سیاسی 0000-0002-4525-0746 Journal Article 1970 01 01 Considering the importance of the political mobilization of the bazaar in the 1957 revolution based on the unquestionable support that it provided in areas such as the construction of mosques and takayas and financing of the clergy, the purpose of the upcoming research is to investigate the action of the bazaar and the bazaar people as an influential social force during the Islamic revolution with a descriptive-explanatory method. and tries to answer the question that what role did the political mobilization of the traditional market play in the process of collective action in the 1957 Iranian Islamic Revolution? In response to this question, based on Charles Tilly's theory of collective action, the role of the market's logistical, defensive and offensive political mobilization on the revolution of 1957 is discussed, and according to the findings of the research, considering the role of the market in logistical mobilization in areas such as the construction of mosques and takaya and The financing of the clergy was discussed, and also in the offensive mobilization of the bazaar by examining the presence of the bazaar in political organizations such as the Islamic Federation and in the defensive mobilization in the joining of the bazaars to the nationwide strikes to support the 1957 revolution, the role of the bazaar in this revolution is discussed. باتوجه‌به اهمیت نقش بسیج سیاسی بازار در انقلاب 57 مبنی بر حمایت بی‌شائبه‌ای که در زمینه‌هایی چون احداث مساجد و تکایا و درمانگاه‌هایی که به‌رایگان مردم را درمان می‌کردند و تأمین مالی روحانیت، جامعه توانست قشر بازار را در میان توده‌های جامعه موردتوجه قرار داده و از ارکان مهم جامعه به شمار آید. در این مقاله تلاش شده است که کنش بازار و بازاریان را به‌عنوان یک نیروی اجتماعی تأثیرگذار در جریان انقلاب اسلامی با رویکرد بسیج مورد بررسی قرار گیرد و به این سؤال پاسخ دهد که بسیج سیاسی بازار سنتی چه نقشی در روند کنش جمعی در انقلاب اسلامی سال 57 ایران ایفاء کرده است؟ در پاسخ به این سؤال، باتکیه‌بر نظریه کنش جمعی چارلز تیلی به بررسی نقش بسیج سیاسی تدارکی و تدافعی و تهاجمی بازار بر انقلاب سال 57 پرداخته می‌شود و نظر به بررسی نقش بازار در بسیج تدارکاتی در زمینه‌هایی چون احداث مساجد و تکایا و درمانگاه‌هایی که به‌رایگان مردم را درمان می‌کردند و تأمین مالی روحانیت پرداخته می‌شود و همچنین در بسیج تهاجمی با حضور در تشکل‌های سیاسی همچون هیئت مؤتلفه اسلامی و در بسیج تدافعی در پیوستن بازاریان به اعتصابات سراسری جهت حمایت از انقلاب سال 57 اذعان داشت به بررسی نقش بازار نقشی در انقلاب 57 پرداخته می‌شود.

https://jhs.modares.ac.ir/article_23015_f3185c7a754e703e273f163cff3897e5.pdf

دانشگاه تربیت مدرس جامعه‌شناسی تاریخی 2322-1941 14 1 2023 08 23 The influence of Qajar courtiers and clerics in referring women to foreign physicians during the Nasserite period; a social study تأثیر درباریان و روحانیون در ارجاع زنان به پزشکان خارجی در دورۀ ناصری؛ مطالعه‌ای اجتماعی 413 442 23016 FA عباس میرزایی استادیار دانشکده الهیات و ادیان 0000-0001-5760-7274 مجید احمدی کچایی استادیار پژوهشکده تاریخ و سیره 0000-0001-5760-7274 Journal Article 1970 01 01 Women in Qajar era are considered a social group that is further away from modern medicine, and accordingly foreign male physicians. They had a negative attitude towards foreign male doctors at a time, but gradually their tendency to modern medicine and foreign male physicians increased. The question of the present paper is: What factors have contributed to this tendency of women toward modern medicine and away from traditional medicine? Various factors appear to be of particular importance to the role of the court and the position of religious scholars. This article, carried out based on historical documents of the same period, has investigated this issue in order to explain the factors and consequences of not referring women to foreign male physicians, the role of court and religious scholars and the positive tendency of women to foreign male physicians and modern medicine. زنان تا پیش از نیمه‌های دورۀ ناصری، در مقایسه با مردان، از گروه‌های اجتماعی هستند که در فاصلۀ دورتری از طب مدرن و درنتیجه ارتباط با طبیبان مردِ خارجی قرار دارند، ولی به‌تدریج اتفاقاتی می‌افتد که سیر گرایش آنان به طب مدرن و طبیبان مرد خارجی بیشتر می‌شود. حال این سؤال مطرح است که چه عواملی در گرایش زنان به طب مدرن و درنتیجه در رجوع به طبیبان مرد خارجی نقش داشته است؟ این اتفاق نمی‌توانسته در خلأ یا براساس یک روند طبیعی باشد. حتماً عوامل مؤثری در این تغییر رفتار نقش داشته است. به‌نظر می‌رسد مؤلفه‌های گوناگونی در این میان مؤثر باشند که نقش دربار و درباریان در کنار موضع‌گیری‌های علمای دین و رفتار عملی آنان در این میان برجستگی خاصی دارد. این مقاله براساس گزارش‌های همان دوره و برخی از پژوهش‌های جدید، برپایۀ جمع و قرائن به بررسی این موضوع پرداخته و تلاش کرده است ضمن بررسی عوامل عدم رجوع زنان به طبیبان مرد خارجی، نقش دربار و روحانیون را در گرایش مثبت و منفی زنان به طبیبان مرد خارجی تبیین کند. نتیجۀ به‌دست‌آمده این است که مواضع این دو گروه در هم‌گرایی و واگرایی اجتماعی زنان نسبت‌به طب مدرن و رجوع به طبیبان مرد خارجی نقش تأثیرگذاری داشته‌‌اند و حداقل می‌توان بخشی قابل‌توجهی از تغییر رفتار زنان نسبت‌به به این موضوع را در کشاکش رفتارهای این دو پایگاه اجتماعی دانست.

https://jhs.modares.ac.ir/article_23016_5c9dc137c4e9543d7e4001d7bdef7413.pdf