دانشگاه تربیت مدرس جامعه‌شناسی تاریخی 2322-1941 13 1 2022 08 23 Social Order in the Safavid State with Emphasis on North's Theory of the Fragile Natural State تحلیل نظم اجتماعی در دورۀ صفوی با تکیه بر نظریۀ حکومت طبیعی شکنندۀ نورث و همکاران 1 46 22981 .13.1.1 FA موسی الرضا بخشی استاد استادیار گروه علوم اجتماعی دانشگاه فرهنگیان علی رضا حیدری استادیار گروه علوم اجتماعی دانشگاه فرهنگیان Journal Article The Safavid dynasty often considered the beginning of modern Iranian history in which the first independent Iranian state after Islam was founded. However, the Safavid government was relatively able to regulate violence and achieve in some degree, but after some time, social order faced a crisis and collapse. This study investigates the causes of this by citing historical sources, using a comparative and analytical method and relying on the model of the fragile natural state presented by North, Wallis and Weingast. Based on the findings of this study characteristics of the Safavid government in the four themes of "failure to form a stable coalition", "imbalance between social forces", "personal, informal and unilateral structure of political power" and "monopoly of political economy and violation of property rights" are similar to the main indicators of fragile natural government. دورۀ صفویه نقطۀ عزیمت ایرانیان برای بنیان نهادنِ دولتِ جدید شمرده شده که در آن نخستین حکومتِ مستقلِ ایرانی پس از اسلام تشکیل شد. اگرچه حکومت صفوی به طور نسبی از توانایی ایجاد نظم و کنترل خشونت و رسیدن به درجاتی از رشد و بالندگی برخوردار بود، اما دیری نپایید که نظم و انسجام اجتماعی با بحران ها و چالش های عمیقی روبه رو شد و درنهایت رو به فروپاشی گذارد. این پژوهش می کوشد تا علل و زمینه های این امر را با استناد به شواهد و دلایل احصا شده از متون و منابع تاریخی، با روش تحلیلی و مقایسه ای و با توجه به الگوی حکومت طبیعی نورث و همکارانش واکاوی کند. یافته های پژوهش حاکی است ویژگی های حکومت صفوی در چهار مضمونِ «ناکامی در ائتلاف سازی پایدار»، «شکست در ایجاد تعادل میان نیروهای اجتماعی»، «ساخت شخصی، غیررسمی و یک‌جانبۀ قدرت سیاسی» و «اقتصاد سیاسی انحصاری و نقض حقوق مالکیت» با شاخص های اصلی حکومت طبیعی شکنندۀ نورث و همکاران هم‌خوانی دارد.

https://jhs.modares.ac.ir/article_22981_bc3fb8a4b6e4a83feb535917ce574d31.pdf

دانشگاه تربیت مدرس جامعه‌شناسی تاریخی 2322-1941 13 1 2022 08 23 An analysis of the presence and activity of European physicians in Qajar Iran based on the concept of the Simmel stranger تحلیلی بر حضور و فعالیت پزشکان اروپایی در ایران عصر قاجار بر اساس مفهوم غریبه زیمل 47 80 22982 .13.1.47 FA غفار پوربختیار استادیار گروه تاریخ واحد شوشتر، دانشگاه آزاد اسلامی Journal Article One of the important issues of the Qajar period was the arrival of a large number of European physicians in the geographical area of Iran and their treatment activities. Due to being strangers, these physicians were not very familiar with the social conditions and relations prevailing in this space and could not establish a proper connection with the host society. In this study, based on the main sources of Qajar history and descriptive-analytical method based on historical sociology, the socio-cultural interactions of European physicians with the host society are analyzed based on the concept of "stranger" invented by Georg Simmel. The questions of this research are: How were the mental and practical actions of European physicians in the host social space? What has been the reaction of the host community to them? What effects have stranger-host interactions had on the professional performance of these physicians in the health and treatment process of Iranian society? The findings of this study indicate that European physicians due to their actions due to being strangers to the host social space such as neutrality, having a clear accent and transparency; Freedom from any restrictions, prejudices and prejudices; Disregard for the social, political, etc. categorizations, which often lay in their objectivism, failed to establish the necessary convergence with some of the actors of the host society (the group of traditional sages). Instead, the sages looked at these doctors as strangers and did not accept them into their group for a short time. But another part of the host community, ie patients, has accepted them and as a result, the impact that these doctors have had on the treatment process of Iranian patients has been a positive trend. یکی از مسائل مهمی که در دوره قاجار اتفاق افتاد، ورود تعداد زیادی از پزشکان اروپایی به فضای جغرافیایی ایران و پرداختن به فعالیت های درمانی بود. این پزشکان به‌سبب غریبه بودن، آشنایی چندانی با شرایط و مناسبات اجتماعی حاکم بر این فضا نداشتند و نمی توانستند با جامعه میزبان پیوند مناسبی برقرار سازند. در این پژوهش براساس منابع اصلی تاریخ دوره قاجار و به روش مقایسه ای مبتنی‌بر جامعه شناسی تاریخی، کنش های فرهنگی ـ اجتماعی پزشکان اروپایی با جامعه میزبان براساس مفهوم «غریبه» ابداعی گئورک زیمل موردبررسی و تحلیل قرار می گیرد. سؤال اصلی تحقیق این است که برهم کنش های پزشکان اروپایی به منزلۀ غریبه و جامعه میزبان چه اثراتی بر عملکرد حرف های این پزشکان در فرایند سلامتی و درمان جامعه ایران داشته است؟ یافته های این پژوهش حاکی از آن است که پزشکان اروپایی به‌سبب کنش های ناشی از غریبه بودن شان نسبت‌به فضای اجتماعی میزبان همچون بی رفی، داشتن صراحت لهجه و شفافیت؛ آزادی از هرگونه قیود، تعصبات، ارزشگذاری ها و پیشداوری ها؛ قائل نبودن به دسته بندی های اجتماعی، سیاسی و... که غالباً در عینیت نگری آن‌ها نهفته بود، نتوانستند همگرایی لازم را با بخشی ازکنشگران جامعه میزبان (گروه حکیمان سنتی) برقرار کنند. حکیمان نیز درعوض این پزشکان را به چشم غریبه نگریسته و در کوتاه‌مدت آنان را در درون گروه خود پذیرا نشدند. اما بخشی دیگر از جامعه میزبان یعنی بیماران، پزشکان اروپایی را پذیرفتند و درنتیجه تأثیری که این پزشکان بر روی فرایند درمان بیماران ایرانی داشته اند، از روندی مثبت برخوردار بوده است.

https://jhs.modares.ac.ir/article_22982_7f9f1c8d90c069f16dc638b529ba03ba.pdf

دانشگاه تربیت مدرس جامعه‌شناسی تاریخی 2322-1941 13 1 2022 08 23 Nasr Hamed Abu Zayd's sociological approach to the problem of women in the contemporary Arab world رهیافت جامعه‌شناختی نصر حامد ابوزید به مسئلۀ زن در جهان معاصر عرب 81 118 22983 .13.1.81 FA فاطمه جان احمدی استاد دانشگاه تربیت مدرس راضیه افشاری فر دانشجوی دکتری دانشگاه تربیت مدرس سید هاشم آقاجری دانشیار دانشگاه تربیت مدرس Journal Article Following the improvement of social status and human rights of women in the context of paradigm shift and discourse of European culture in recent centuries and the transfer of its intellectual achievements to the Islamic world, the problem of women became one of the important sociological problems in the Islamic world. In the Islamic world, due to the complexity of issues and the hegemony of religious discourse, an essential part of women’s issues belongs to the field of religion. Nevertheless, with women becoming a problem and other native challenges for Muslim thinkers; Scholars have shifted to interdisciplinary and specialized studies in women affairs. As one of the neo-Mu'tazilite thinkers, Hamed Abu Zayd deals with the problem of women by using sciences like sociology, linguistics and, adoption approaches such as humanism and methods like hermeneutics and a new look at the interpretation of the Quran. This research is searching for the components of Abu Zayd interpretation and his solution to the women's problem. He believes the contemporary challenges of Muslim women are not rooted in the Quran but are rooted in masculine traditions, the dominance of the patriarchal atmosphere. By stating "the problem of women is essentially a social problem" he separates it from religious affairs and intends to follow the Quranic view of women, pay attention to the historicity of the scripture and ultimately resort to secularism in legislation to solve it. This research has used a descriptive-analytical method based on content analysis to receive the opinion of Abu Zayd. با تغییر موقعیت و بهبود منزلت اجتماعی و حقوق انسانی زنان در بستر تحول پاردایمیک و گفتمانی فرهنگ اروپا در قرون اخیر و انتقال دستاوردهای فکری آن به جهان اسلام، مسئلۀ زنان از موضوعات مهم جامعه شناختی جهان اسلام شد. درهم تنیدگی مسائل و تسلط گفتمان دینی در جهان اسلام نیز بخش مهمی از بحث و گفت‌وگو دربارۀ زنان را در حوزۀ دین و حیطۀ شریعت قرار می دهد، به این ترتیب زن از مسائل متفکران مسلمان میشود و همچنین چالش های بومی زن معاصر موجب شد پژوهش های میان‌رشته ای و تخصصی در امور زنان شکل گیرد. نصر حامد ابوزید نومعتزلی، اندیشمند مسلمان با بهره گیری از آموزه های اسلامی و علومی چون جامعه شناسی، زبانشناسی و رویکردی انسانگرایی و روش هایی همچون هرمنوتیک با نگاهی نو و مفسرانه که برگرفته از رویکرد قرآنی است، به مسئلۀ زن توجه ویژه ای دارد. تلاش های وی متمرکز بر بازنمایی چهرۀ زن مسلمان با رویکرد جامعه شناختی، متناسب با تحولات عصری دربارۀ حقوق و بحران های اجتماعی زنان است. پژوهش پیشرو درپی دستیابی بر مؤلفه‌های مفسرانۀ حامد ابوزید و راه حل او برای مسئلۀ زنان است. وی معتقد است چالش های معاصر زن مسلمان نه برآمده از قرآن، بلکه در سنت های مردانه، تسلط فضای پدرسالارانه و تصلب‌گرای عرب ریشه دارد. وی با بیان اینکه «مسئلۀ زن اساساً امری اجتماعی است» آن را از امور دینی جدا میکند و برآن است تا با الگو گرفتن از نگاه قرآن به زنان، توجه به تاریخ‌مندی متن مقدس و درنهایت توسل به سکولاریسم در قانونگذاری، به حل آن بپردازد. این پژوهش برای پرداختن به آرای حامد ابوزید از روش توصیفی ـ تحلیلی متکی بر تحلیل محتوا بهره گرفته است.

https://jhs.modares.ac.ir/article_22983_d3e632e0af5200fc0e75485fb6db422f.pdf

دانشگاه تربیت مدرس جامعه‌شناسی تاریخی 2322-1941 13 1 2022 08 23 Institutional changes in Iran's economic system in the period of Shah Abbas and Its impact on business activities with due to the constitutionalism theory of Douglass North (996 AH / 1588 AD - 1038 AH / 1629 AD) تغییرات نهادی در نظام اقتصادی ایران در دورۀ شاه‌عباس اول صفوی و تأثیر آن بر فعالیت‌های تجاری(با تکیه بر آرای داگلاس ‌نورث) (996ق/1588 م ـ1038ق/1629م) 119 162 22984 .13.1.119 FA علی اکبر جعفری جعفری دانشیار گروه تاریخ دانشگاه اصفهان اسماعیل احسانی دانشجوی دکتری گروه تاریخ دانشگاه اصفهان مرتضی نورائی استاد گروه تاریخ دانشگاه اصفهان Journal Article Shah Abbas of Safavid dynasty, with a powerful government as the result of the sharing of slaves in power, and giving them military posts; suppressed the force and elements of violence, and gradually strengthened security throughout his realm; roads were fairly safe , theft , killing and robbery was reduced and Trade and transport prospered. Accordingly, some historians describe Abbas's era as golden age and the economic flowering of the Safavid period. this conception is directed towards the institutional changes of shah abbas in the political and Social sphere which led to political centrality, road security, construction of Caravanserais and markets, the creation of cities and the establishment of trade relations with foreign countries. although these measures were favourable to the development of trade, and as a result of the reforms, great development occurred in business and The trade boom followed in the short - term but, however, was the kind of economic reform that led to the long - term accumulation of capital and stable economic growth. this is due to institutional barriers which North are divided into formal and informal constraints. this study examines the institutional changes and business conditions and the position of merchants in Shah Abbas I first regarding the theory of Douglas North and tries to examine the economic situation in Iran in the age of Shah Abbas with the theory of New Institutionalism and based on the theory of Adaptition with Linda Hutcheon. شاه‌عباس صفوی با ایجاد دولتی‌ مقتدر که حاصل سهیم ‌کردن غلامان در قدرت و اعطای مناصب نظامی به آنان بود، قزل باشان و عناصر دارای ابزار خشونت را سرکوب‌ کرد و به‌تدریج در سراسر قلمرو خود امنیت برقرار ساخت؛ راه‌ها نسبتاً امن شد و دزدی، کشتار و راهزنی کاهش یافت و تجارت و حمل‌ونقل مال‌التجاره رونق‌گرفت. برهمین اساس، برخی از مورخان، دورۀ شاه‌عباس را عصر طلایی و زمان شکفتگی اقتصادی دورۀ صفوی قلمداد کرده‌اند. این تصور، معطوف به تغییرات نهادی شاه‌عباس در حوزۀ سیاسی‌ و اجتماعی است که باعث مرکزیت سیاسی، امنیت راه‌ها، ساخت کاروان‌سراها و بازارها، ایجاد شهرها و برقراری روابط بازرگانی با کشورهای‌خارجی شد. اگرچه برای توسعۀ تجارت این اقدامات مطلوب بود و به‌واسطۀ اصلاحات مذکور تحولی‌عظیم در امر تجارت رخ داد و شکوفایی تجاری در کوتاه‌مدت را به‌دنبال داشت، اما بااین‌حال، اصلاحات اقتصادی او به‌گونه‌ای بود که به انباشت بلندمدت سرمایه و رشد پایدار اقتصادی منجر نشد. علت این ‌امر، ناشی از موانع نهادی ‌بود که نورث آن‌ها را به دو دسته محدودیت‌های رسمی و محدویت‌های غیررسمی تقسیم می‌کند. این پژوهش تغییرات نهادی و اوضاع تجاری و موقعیت بازرگانان در دورۀ شاه‌عباس‌ اول را با توجه به نظریۀ نهادگرایی داگلاس‌نورث مورد بررسی‌وکنکاش قرار داده و تلاش‌ می‌کند اوضاع اقتصادی ایران عصر شاه‌عباس را با نظریۀ «نونهادگرایی» و برمبنای نظریۀ سازگاری لیندا هاچن بررسی کند.

https://jhs.modares.ac.ir/article_22984_c38788aaa2b9bed83ca8226d9c4cc768.pdf

دانشگاه تربیت مدرس جامعه‌شناسی تاریخی 2322-1941 13 1 2022 08 23 The proportion of the freedom movement of Iran with pluralism and political tolerance; from the victory of the revolution until the adoption of the constitution of the Islamic republic of Iran (February - December 1979) نسبت نهضت آزادی ایران با تکثرگرایی و مداراجویی سیاسی؛ از پیروزی انقلاب تا تصویب قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران (بهمن 1357 ـ آذر 1358) 163 194 22985 .13.1.163 FA مظفر شاهدی پژوهشگر ارشد پژوهشکده تاریخ معاصر Journal Article Although in the process of the expansion and victory of the Iranian Revolution, in the years 1356- 1357, the Islamic movement played a decisive role; However, the Iranian Revolution also had the presence and effective participation of left-wing parties and political groups, liberal nationalists, and some groups with Islamist, left-wing, and nationalist aspirations. The Iranian Freedom Movement, which was closely associated with the Islamist movement, played an important role in the developments of the revolutionary period. Purpose of the research: Considering that Imam Khomeini, the leader of the revolution, recognized pluralism and party politics within the framework of the Islamic Republic; The leading article attempts to answer the following question: From the beginning of the victory of the revolution until the endorsement and final approval of the constitution in December 1358, which established the legal-legal framework of the Islamic Republic, What did the Iranian Freedom Movement approach to pluralism, political commitment and loyalty among parties and political parties in the revolutionary party? Research method: The present study is conducted through a historical survey (descriptive-analytical) and using a process tracking technique. The research findings show that Iranian's Freedom Movement, whose political orientation and intellectual foundations were a combination of Islam and liberal nationalism, despite criticisms of the tendencies and practices of various political currents, He called for political engagement and loyalty among revolutionary parties and groups. The Iranian Freedom Movement supported the pluralism, supremacy, and peaceful party politics within the framework of the Islamic Republic. اگرچه در روند گسترش و پیروزی انقلاب ایران، در سال‌های 1356 تا 1357، جریان اسلام‌گرا نقش تعیین‌کننده‌ای ایفا کرد، اما انقلاب ایران از حضور و مشارکتِ مؤثرِ احزاب و گروه‌ها سیاسیِ چپ، ملی‌گرای لیبرال و برخی گروه‌ها دارای گرایشاتِ توأمانِ اسلام‌گرا، چپ و ملی‌گرا نیز برخوردار شد. نهضت آزادی ایران، که ارتباطِ نزدیکی هم با جریان اسلام‌گرا داشت، نقشِ مهمی در تحولات دورۀ انقلاب ایفا کرد. با توجه به‌اینکه، امام خمینی، رهبر انقلاب، تکثرگرایی و سیاست‌ورزیِ حزبی را در چارچوب نظام جمهوری اسلامی به‌رسمیت شناخته بود؛ در مقالۀ پیشِ‌رو تلاش می‌شود، به ‌این پرسش پاسخ داده شود که نهضت آزادی ایران، از آستانۀ پیروزی انقلاب تا تصویب و تأییدِ نهاییِ قانون اساسی در آذر 1358، که چارچوب حقوقی ـ قانونیِ نظام جمهوری اسلامی را بنیان نهاد، چه رویکردی به ‌تکثرگرایی، تحزب و مداراجوییِ سیاسی، در میان احزاب و گروه‌ها سیاسیِ سهامدارِ انقلاب، داشت؟ پژوهش حاضر به‌روش بررسی تاریخی (توصیفی ـ تحلیلی) و با بهره‌گیری از تکنیک ردیابی فرایند انجام می‌شود. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد نهضت آزادی ایران، که گرایش سیاسی و مبانی فکری آن ترکیبی از اسلام و ملی‌گراییِ لیبرال بود، به‌رغمِ انتقاداتی که به‌ گرایشات و عملکردِ جریان‌هایِ مختلفِ سیاسیِ داشت، خواستار تعامل و مداراجوییِ سیاسی در میان احزاب و گروه‌ها سهامدار انقلاب بود. نهضت آزادی ایران، از تکثرگرایی، تحزب و سیاست‌ورزیِ مسالمت‌آمیزِ حزبی، در چارچوب نظام جمهوری اسلامی، حمایت می‌کرد.

https://jhs.modares.ac.ir/article_22985_f72b5935d3c9a1dbc4dc2cb5bd078cd8.pdf

دانشگاه تربیت مدرس جامعه‌شناسی تاریخی 2322-1941 13 1 2022 08 23 Tabacco movement and the emergence of âpeopleâ in the field of politics جنبش تنباکو و پیداییِ «مردم» در عرصۀ سیاست 195 218 22986 .13.1.195 FA علیرضا شجاعی زند دانشیار گروه جامعه شناسی، دانشگاه تربیت مدرس مهرداد فرهنگی دکتری جامعه شناسی سیاسی، دانشگاه تربیت مدرس Journal Article The purpose of this study is to investigate the emergence of new phenomena in the field of politics and power relations in Iran. Analyzing the history of political developments in contemporary Iran, based on Ernesto Laclau's account of "politics" and "people-based politics" and through the method of discourse analysis, we came to the conclusion that despite the multiplicity of movements, riots and resistance In the cities and villages against the local rulers and the central power, it is in the "tobacco movement" that we are confronted with a new kind of political action that calls for the demands and demands of the "people". هدف از این پژوهش، بررسیِ ظهور پدیدهای نو در عرصۀ سیاست و مناسبات قدرت در ایران است. این پدیدۀ نو همانا ظهورِ نوعی از سیاست ورزی است که بنیادِ مشروعیتِ دعاوی و مطالبات خود را برمبنای «مردم» و خواست و ارادۀ آنان بنا می نهد. با واکاویِ تاریخ تحولات سیاسیِ ایران معاصر براساس آرای ارنستو لاکلائو در باب «امر سیاسی» و «سیاست مبتنی‌بر مردم» و به روش تحلیل گفتمان، به این نتیجه رسیدیم که به رغم تعدد جنبش ها، شورش ها و مقاومت ها در شهرها و روستاها در برابر حاکمان محلی و قدرت مرکزی، در «جنبش تنباکو» است که ما با نوعِ جدیدی از کردارِ سیاسی مواجه می شویم که خواست ها و مطالبات خود را به‌نام «مردم» و به نمایندگی از «مردم» طرح می کند.

https://jhs.modares.ac.ir/article_22986_f98aea1a7f1f5baef69a73b9a5e5d956.pdf

دانشگاه تربیت مدرس جامعه‌شناسی تاریخی 2322-1941 13 1 2022 08 23 The Functioning of Social Gaps in the Late Sassanid Period and its Effect on the Escape of the Lower Strata of Iranian Society شکاف‌های اجتماعی اواخر دورۀ ساسانی و تأثیر آن در گریز لایه‌های زیرین جامعۀ ایرانی 219 254 22987 .13.1.219 FA کورش صالحی دانشیار گروه تاریخ دانشگاه سیستان و بلوچستان 0000-0002-9725-8045 Journal Article The existence of social divisions in Sassanid society has always increased segregation as well as the passive movement of the lower strata of society and the emergence of an escape problem, which caused the fall of the Sassanids in one of the most sensitive regions of Southwest Asia. In this research, which is done using historical method and analysis of the theory of gap and escape in sociology, by asking the question, what was the role of social gaps in the event of escape from the Sassanid government and then its fall by examining the role of Iranian society? And in response to that; The research hypothesis is that the social gaps in the Sassanid government caused the escape of various layer 05s of society in society and due to the Sassanids did not follow the political custom of the Iranian government theory based on adherence to different ethnicities and religions, the grounds for internal and structural collapse. Findings The research shows that the natural existence of social gaps in Sassanid society with the behavior of the government has led to the beginning of their activities and then accelerated the process of escape. From the theoretical study of the gap and escape, it was obtained that the contradictions in the Sassanid society became gaps in the long run, and because the lower layers of this society had the lowest position; As the life of this dynasty increased, they became more and more interested in escapism; In a way, each components of the Sassanid society turned to its local and trade union interests without regard to the previous society and the external powers paid attention. وجود شکاف‌های اجتماعی همواره در جامعۀ ساسانی باعث افزایش انفکاک و همچنین حرکت انفعالی لایه‌های زیرین جامعه و بروز مسئلۀ گریز شد و موجبات سقوط ساسانیان را در یکی از مناطق حساس جنوب غرب آسیا فراهم آورد. این تحقیق که با استفاده از روش تاریخی و تحلیل نظریۀ شکاف و گریز در جامعه‌شناسی انجام ‌شده، با طرح این سؤال پیش خواهد رفت که شکاف‌های اجتماعی در رخداد پدیدۀ گریز از حکومت ساسانی و سپس سقوط جامعۀ ایرانی چه نقشی داشته است؟ و در پاسخ به این سؤال، فرضیۀ تحقیق بر این استوار است که شکاف‌های اجتماعی موجود در حکومت ساسانی باعث گریز لایه‌های متعدد اجتماعی بوده و به‌دلیل عدم پیروی نسبی ساسانیان از عرف سیاسی نظریۀ حکومت ایرانی مبتنی‌بر رعایت تسامح در قبال اقوام و ادیان مختلف پهنۀ شاهنشاهی، زمینه‌های سقوط درونی و ساختاری فراهم آمد. دستاوردهای پژوهش نشان می‌دهد که وجود طبیعی شکاف‌های اجتماعی در جامعۀ ساسانی با رویکردهای سخت‌گیرانه و متعصبانه حکومتی تشدید و سپس به تسریع روند گریز منجر شد. از مطالعۀ نظری شکاف و گریز چنین به‌دست آمد که تضادهای موجود در جامعۀ ساسانی در بلندمدت به شکافها تبدیل شد و چون لایه‌های زیرین این جامعه کم‌تر نقش و جایگاه را در این ساختار داشتند؛ هر چه بر عمر این سلسله افزوده می‌شد به پدیدۀ گریز بیشتر علاقه نشان داده می‌شد؛ به‌نحوی‌که این امر باعث شد هرکدام از اجزای جامعۀ ساسانی بدون توجه به وضعیت جامعۀ قبلی خویش که در همراهی با جامعه کلان ایرانی بود، به منافع قومی ـ دینی و یا محلی ـ صنفی خود روی آورند و در صورت ضرورت و با پیشامدهای اجتماعی با قدرت‌های بیرونی همراهی کنند.

https://jhs.modares.ac.ir/article_22987_9b44f920ec0d026a26a48bcac4dcba2a.pdf

دانشگاه تربیت مدرس جامعه‌شناسی تاریخی 2322-1941 13 1 2022 08 23 Population of Isfahan between the 10th to 13th centuries AH / 16 to 19 AD جمعیت اصفهان بین سده های 10 تا 13 ق/ 16 تا 19 م 255 296 22988 .13.1.255 FA علی قاسمی استادیار گروه تاریخ دانشگاه شهید چمران اهواز فرج اله احمدی دانشیار گروه تاریخ دانشگاه تهران حسین ایمانی جاجرمی دانشیار دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران Journal Article The data of historical sources suffer from great heterogeneity, contradiction, and ambiguity to understand the demographic changes of the Isfahan population between the 10th and 13th centuries AH / 16th to 19th AD. Therefore, in the present research, with a historical approach and analytical-comparative method, seeks to identify and represent the demographic changes of this city during the mentioned centuries.The results obtained are as follows: First, the immigration outside the city of Isfahan caused by negative factors such as killing, disease, and famine, and also the immigration that were carried out from outside to the Safavid capital influenced by the positive economic, political, and cultural attractions of Isfahan, was the main factor in the decrease and increase of the population of this city during the 10th to 13th centuries AH / 16th to 19th AD. Second, according to an approximate estimate, the general slope of Isfahan's population between the beginning of the 10th century AH to the early 12th century AH/16th to 18th AD increased and become meaningful after the fall of the Safavid government until the end of the 19th century AD/13 AH suffered sharp fluctuations and decrease. Third, the main population density of the city was concentrated in the northwest to southwest neighborhoods. Fourth, the immigration of groups with very diverse socio-geographical origins to the city of Isfahan, a sign of the lack of a clear plan and need for the economic system and the weakness of the middle layer of social stratification as the main carrier of capitalist formation was mentioned during the centuries; As a result, this issue has shown the tendency of socio-economic formation of the Safavid capital to maintain the existing structure. داده های منابع تاریخی دارای ناهمگونی، تناقض و ابهام زیادی در فهم تغییرات جمعیتی اصفهان بین سدههای 10 تا 13 ق/ 16 تا 19 م هستند. ازاین‌رو، مقالۀ حاضر با رویکردی تاریخی و روش تحلیلی - مقایسه ای درپی شناخت و بازنمایی تغییر و تحولات جمعیتی این شهر در طی سده های مذکور بوده است. نتایج به دست آمده به شرح ذیل است: نخست، کوچ های به خارج از شهر اصفهان که ناشی از عوامل منفی ایی مانند کشتار، بیماری و قحطی بود و نیز کوچ هایی که از خارج به پایتخت صفویه انجام می شد و تحت‌تأثیر جاذبه های مثبت اقتصادی، سیاسی و فرهنگی شهر اصفهان قرار داشت، عامل اصلی کاهش و افزایش جمعیت این شهر در طی سده های10 تا 13 ق/16تا 19م بوده است. دوم، طبق یک برآورد تقریبی، شیب کلی میزان نفوس اصفهان بین آغاز سدۀ 10 ق تا اوان سدۀ 12 ق/16 تا 18م افزایشی بوده و پس از سقوط دولت صفویه، تا پایان سدۀ 19م/13 ق، دچار نوسانات شدید و کاهش معناداری شده است. سوم، تراکم اصلی جمعیت شهر در محله های شمال غرب تا جنوب غرب متمرکر بوده است. چهارم، کوچ طیف هایی با خاستگاه های اجتماعی ـ جغرافیایی بسیار متنوع به شهر اصفهان، نشانه ای از نبود برنامه و نیاز مشخص نظام اقتصادی و ضعف لایه های میانی قشربندی اجتماعی به‌منزلۀ گروه اصلی حامل صورتبندی سرمایه داری در طی سده های یاد شده است؛ درنتیجه این مسئله حاکی از تمایل شکل بندی اجتماعی ـ اقتصادی پایتخت صفویه جهت حفظ ساختار موجود بوده است.

https://jhs.modares.ac.ir/article_22988_18464425b5cec45cbfdd485c61b33f38.pdf

دانشگاه تربیت مدرس جامعه‌شناسی تاریخی 2322-1941 13 1 2022 08 23 Investigating the relationship between historical awareness and national identity of citizens (Case Study of Kermanshah City) بررسی رابطه بین آگاهی تاریخی و هویت ملی شهروندان (مطالعه موردی شهر کرمانشاه) 297 342 22989 .13.1.297 FA علی مرادی دانشیار گروه جامعه شناسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد اسلام آبادغرب، کیومرث کرانی کارشناس ارشد جامعه‌شناسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد اسلام‌آباد غرب Journal Article The nature of national identity in any society depends on the dimensions of the constructor and its status, and consequently the nature of the constructive dimension and its status will bring different results in different societies. In the present study, the relationship between historical awareness and national identity of citizens in Kermanshah, in a sample of 384 people aged 18 and over has been studied. The main purpose of this study is to investigate the relationship between historical awareness and national identity of citizens (a case study of Kermanshah). The validity of the questionnaire was confirmed through formal validity and its reliability was confirmed by Cronbach's alpha coefficient. Most variables had an alpha level above 0.75, which indicates the high power of the measuring instrument. SPSS statistical software and inferential statistical techniques such as Pearson correlation coefficient and regression were used to analyze the data. Findings show that between historical awareness and total national identity (r = 0.445), national identity in the social dimension (r = 0.104), in the political dimension (r = 0.583), in the geographical dimension (0.432) R = 0) and there is a positive and significant relationship in the cultural dimension (r = 0.260). In addition, the results of multivariate regression also indicate that the effect of historical awareness is in the political dimension (Beta = 0.555), geographical dimension (Beta = 0.141) and social dimension (Beta = 0.101). These three components of historical consciousness were able to explain and predict about 40% of the conceptual space of the dependent variable of national identity. Accordingly, it can be said that involving citizens in the political and cultural decisions of the country, expanding the supply of information to familiarize people with the historical, social and political aspects of life can promote a common sense of solidarity and national identity. ماهیت هویت ملـی در هـر جامعه‌ای بـه ابعـاد سـازنده و وضعیت آن بستگی دارد و به‌تبع ماهیت ابعاد سازنده و وضعیت آن نتایج متفـاوتی را نیـز در جوامع مختلف به‌همراه خواهد داشت. مطالعۀ حاضر به بررسی رابطۀ بین آگاهی تاریخی و هویت ملی شهروندان شهر کرمانشاه، در یک نمونۀ 384 نفری از افراد 18 سال به بالا پرداخته شده است. هدف اصلی تحقیق بررسی رابطۀ بین آگاهی تاریخی و هویت ملی شهروندان (مطالعۀ موردی شهر کرمانشاه) است. اعتبار پرسش‌نامه از طریق اعتبار صوری و پایایی آن نیز از طریق ضریب آلفای کرونباخ تأیید شد که بیشتر متغیرها سطح آلفای بالای 75/0 را داشته‌اند که نشان‌دهندۀ قدرت بالای ابزار سنجش است. برای تجزیه و تحلیل داده‌ها از نرم‌افزار آماری اس.پی.اس.اس. و از تکنیک‌های آمار استنباطی همچون ضریب هم‌بستگی پیرسون و رگرسیون استفاده شده است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که بین آگاهی تاریخی و کل هویت ملی (445/0=r)، هویت ملی در بُعد اجتماعی (104/0=r)، در بُعد سیاسی (583/0=r)، در بُعد جغرافیایی (432/0=r) و در بُعد فرهنگی (260/0=r) رابطۀ مثبت و معناداری وجود دارد. به‌علاوه نتایج رگرسیون چندمتغیره نیز بیانگر آن است که تأثیر آگاهی تاریخی در بُعد سیاسی (553/0Beta=)، بُعد جغرافیایی (141/0Beta=) و بُعد اجتماعی (110/0Beta=) است. این سه مؤلفه آگاهی تاریخی توانستند نزدیک به 40 درصد از فضای مفهومی متغیر وابستۀ هویت ملی را تبیین و پیش‌بینی کنند. براین اساس می‌توان گفت دخالت دادن شهروندان در تصمیمات سیاسی و فرهنگی کشور، گسترش عرضۀ اطلاعات برای آشنایی مردم با ابعاد تاریخی، اجتماعی و سیاسی زندگی می‌تواند حس مشترک هم‌بستگی و هویت ملی را در آن‌ها ارتقا دهد.

https://jhs.modares.ac.ir/article_22989_6a7b6d66dba243496835d7fe2277b84d.pdf

دانشگاه تربیت مدرس جامعه‌شناسی تاریخی 2322-1941 13 1 2022 08 23 A critical analysis of large explanatory models of Iranian political and economic history by emphasizing on the local history of Yazd تحلیلی انتقادی بر مدل های تبیینی کلان از تاریخ سیاسی اقتصادی ایران با تأکید بر تاریخ محلی شهر یزد 343 381 22990 .13.1.343 FA ابوالفضل مرشدی استادیار گروه جامعه شناسی دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه یزد Journal Article In This article by reviewing some of the most important Orientalist theories about Eastern societies and Theory of some Iranian theorists who have attempted to provide an account of Iran's economic and political history, we show that although these theories have relatively high explanatory power, And there is a great deal of evidence in Iranian society to support these theories, But because of their metanarrative nature and influencing by the idea of European orientation, they ignore Many of the historical details that have key role to understand some periods of Iranian history and Economic and political history of some parts of Iran, Therefore, their claims cannot be extended to all historical periods and all regions of Iran. For this purpose, while reviewing the economic and political history of Yazd, As one of the central plateau areas of Iran, We highlight Some features of the city's economic and political history are incompatible with these metanarratives and can be described as "exception to the rule". در این مقاله ضمن مرور بر برخی از مهم‌ترین نظریه های شرق شناسانه درمورد جوامع شرقی و نظریۀ چند تن از نظریه‌پردازان ایرانی که کوشیده اند تبیینی از تاریخ سیاسی اقتصادی ایران ارائه دهند، نشان می دهیم که این نظریه‌ها اگر چه قدرت تبیین‌کنندگی نسبتاً بالایی دارند و شواهد گوناگون و زیادی در جامعۀ ایران را می‌توان در جهت تأیید این نظریه‌ها دنبال کرد، اما آن‌ها به‌سبب ماهیت کلان روایتیشان و نیز تحت‌تأثیر ایدۀ اروپامحوری، بسیاری از ویژگی‌ها و جزئیات تاریخی را که برای فهم برخی دوره های تاریخ ایران یا تاریخ سیاسی اقتصادی برخی مناطق ایران کلیدی‌اند، نادیده می‌گیرند و لذا دعاوی آن‌ها قابل تعمیم به همۀ دوره های تاریخی و همۀ مناطق ایران نیست. برای این هدف، ضمن مرور بر تاریخ سیاسی اقتصادی یزد، به‌منزلۀ یکی از مناطق فلات مرکزی ایران، برخی از ویژگی‌های تاریخ سیاسی اقتصادی این شهر را که با این کلان‌روایت‌ها سازگار نیست و می‌تواند به‌منزلۀ «استثنایی بر قاعده» مطرح شوند، برجسته می سازیم.

https://jhs.modares.ac.ir/article_22990_293a5ccfc2323672557070cec38ff00f.pdf