دانشگاه تربیت مدرس جامعه‌شناسی تاریخی 2322-1941 17 1 2026 03 21 Historical analysis of gasoline pricing trends in Iran; effects and consequences تحلیل تاریخی روند قیمت‌گذاری بنزین در ایران؛ آثار و پیامدها 28873 10.48311/jhs.2026.119169.82933 FA مصطفی شکری استادیار، گروه علوم اقتصادی، دانشکده مدیریت و اقتصاد، دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایران 0009-0004-6092-1925 پریا سپهوندی دانشجوی کارشناسی ارشد رشته اقتصاد، دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایران. هلیا فرهادی دانشجوی دکتری اقتصاد پولی، دانشگاه الزهرا (س)، تهران، ایران. Journal Article 2026 02 08 Gasoline is one of the most important energy carriers, and its pricing is highly sensitive. Because any decision to change the price of gasoline must be weighed against economic and security aspects. Because of this importance, governments in the Iranian economy usually adopt a policy of stabilizing the price of gasoline and, like a mediator, prevent the price of gasoline from increasing. This review study attempts to examine, through a historical review, the events that led to the change in the price of gasoline and its consequences during the years 1951 to 2025. The studies in this study show that the most successful approaches to changing the price of gasoline have been gradual and stepwise annual changes with an increase rate of less than 100 percent. Historical evidence also shows that artificially stabilizing the price of gasoline for consecutive years and then increasing it with rates above 100 percent increases the likelihood of shocks and social unrest. Gasoline is one of the most important energy carriers, and its pricing is highly sensitive. Because any decision to change the price of gasoline must be weighed against economic and security aspects. Because of this importance, governments in the Iranian economy usually adopt a policy of stabilizing the price of gasoline and, like a mediator, prevent the price of gasoline from increasing. This review study attempts to examine, through a historical review, the events that led to the change in the price of gasoline and its consequences during the years 1951 to 2025. The studies in this study show that the most successful approaches to changing the price of gasoline have been gradual and stepwise annual changes with an increase rate of less than 100 percent. Historical evidence also shows that artificially stabilizing the price of gasoline for consecutive years and then increasing it with rates above 100 percent increases the likelihood of shocks and social unrest. Gasoline is one of the most important energy carriers, and its pricing is highly sensitive. Because any decision to change the price of gasoline must be weighed against economic and security aspects. Because of this importance, governments in the Iranian economy usually adopt a policy of stabilizing the price of gasoline and, like a mediator, prevent the price of gasoline from increasing. This review study attempts to examine, through a historical review, the events that led to the change in the price of gasoline and its consequences during the years 1951 to 2025. The studies in this study show that the most successful approaches to changing the price of gasoline have been gradual and stepwise annual changes with an increase rate of less than 100 percent. Historical evidence also shows that artificially stabilizing the price of gasoline for consecutive years and then increasing it with rates above 100 percent increases the likelihood of shocks and social unrest. Gasoline is one of the most important energy carriers, and its pricing is highly sensitive. Because any decision to change the price of gasoline must be weighed against economic and security aspects. Because of this importance, governments in the Iranian economy usually adopt a policy of stabilizing the price of gasoline and, like a mediator, prevent the price of gasoline from increasing. This review study attempts to examine, through a historical review, the events that led to the change in the price of gasoline and its consequences during the years 1951 to 2025. The studies in this study show that the most successful approaches to changing the price of gasoline have been gradual and stepwise annual changes with an increase rate of less than 100 percent. Historical evidence also shows that artificially stabilizing the price of gasoline for consecutive years and then increasing it with rates above 100 percent increases the likelihood of shocks and social unrest. Gasoline is one of the most important energy carriers, and its pricing is highly sensitive. Because any decision to change the price of gasoline must be weighed against economic and security aspects. Because of this importance, governments in the Iranian economy usually adopt a policy of stabilizing the price of gasoline and, like a mediator, prevent the price of gasoline from increasing. This review study attempts to examine, through a historical review, the events that led to the change in the price of gasoline and its consequences during the years 1951 to 2025. The studies in this study show that the most successful approaches to changing the price of gasoline have been gradual and stepwise annual changes with an increase rate of less than 100 percent. Historical evidence also shows that artificially stabilizing the price of gasoline for consecutive years and then increasing it with rates above 100 percent increases the likelihood of shocks and social unrest. بنزین از مهم‌ترین حامل‌های انرژی است که قیمت‌گذاری آن از حساسیت بالایی برخوردار است. زیرا هر نوع تصمیم برای تغییر قیمت بنزین، باید با لحاظ جوانب اقتصادی و امنیتی، سنجیده شود. به دلیل این اهمیت، در اقتصاد ایران معمولاً دولت‌ها سیاست تثبیت قیمت بنزین را در پیش گرفته و مانند یک میانجی، مانع از افزایش قیمت بنزین شده‌‌اند. در این مطالعه تحلیلی سعی شده با یک مرور تاریخی، اتفاقات زمینه‌ساز تغییر در قیمت بنزین و پیامد‌های آن را طی سالیان 1330 تا 1404 مورد بررسی قرار گیرد. بررسی‌های این مطالعه نشان می‌دهد که موفق‌ترین رویکردها جهت تغییر قیمت بنزین، تغییرات تدریجی و پلکانی سالانه با نسبت زیر 100 درصد افزایش، بوده است. همچنین شواهد تاریخی نشان می‌دهد تثبیت‌های مصنوعی قیمت بنزین برای سالیان متوالی و سپس افزایش آن با نسبت‌های بالای 100 درصد، احتمال بروز شوک و ناآرامی‌های اجتماعی را افزایش داده است.بنزین از مهم‌ترین حامل‌های انرژی است که قیمت‌گذاری آن از حساسیت بالایی برخوردار است. زیرا هر نوع تصمیم برای تغییر قیمت بنزین، باید با لحاظ جوانب اقتصادی و امنیتی، سنجیده شود. به دلیل این اهمیت، در اقتصاد ایران معمولاً دولت‌ها سیاست تثبیت قیمت بنزین را در پیش گرفته و مانند یک میانجی، مانع از افزایش قیمت بنزین شده‌‌اند. در این مطالعه تحلیلی سعی شده با یک مرور تاریخی، اتفاقات زمینه‌ساز تغییر در قیمت بنزین و پیامد‌های آن را طی سالیان 1330 تا 1404 مورد بررسی قرار گیرد. بررسی‌های این مطالعه نشان می‌دهد که موفق‌ترین رویکردها جهت تغییر قیمت بنزین، تغییرات تدریجی و پلکانی سالانه با نسبت زیر 100 درصد افزایش، بوده است. همچنین شواهد تاریخی نشان می‌دهد تثبیت‌های مصنوعی قیمت بنزین برای سالیان متوالی و سپس افزایش آن با نسبت‌های بالای 100 درصد، احتمال بروز شوک و ناآرامی‌های اجتماعی را افزایش داده است. بنزین از مهم‌ترین حامل‌های انرژی است که قیمت‌گذاری آن از حساسیت بالایی برخوردار است. زیرا هر نوع تصمیم برای تغییر قیمت بنزین، باید با لحاظ جوانب اقتصادی و امنیتی، سنجیده شود. به دلیل این اهمیت، در اقتصاد ایران معمولاً دولت‌ها سیاست تثبیت قیمت بنزین را در پیش گرفته و مانند یک میانجی، مانع از افزایش قیمت بنزین شده‌‌اند. در این مطالعه تحلیلی سعی شده با یک مرور تاریخی، اتفاقات زمینه‌ساز تغییر در قیمت بنزین و پیامد‌های آن را طی سالیان 1330 تا 1404 مورد بررسی قرار گیرد. بررسی‌های این مطالعه نشان می‌دهد که موفق‌ترین رویکردها جهت تغییر قیمت بنزین، تغییرات تدریجی و پلکانی سالانه با نسبت زیر 100 درصد افزایش، بوده است. همچنین شواهد تاریخی نشان می‌دهد تثبیت‌های مصنوعی قیمت بنزین برای سالیان متوالی و سپس افزایش آن با نسبت‌های بالای 100 درصد، احتمال بروز شوک و ناآرامی‌های اجتماعی را افزایش داده است. https://jhs.modares.ac.ir/article_28873_ccfed80e87ba3e3a64b55176df02a9d5.pdf