دانشگاه تربیت مدرس جامعه‌شناسی تاریخی 2322-1941 17 1 2026 03 21 Studying the impact of land reforms on the settlement of the Bakhtiari tribe in Khuzestan (1963 to 1978) بررسی تاثیر اصلاحات ارضی بر یکجانشین شدن ایل بختیاری در خوزستان (1342 تا 1357) 28870 10.48311/jhs.2026.117423.82914 FA پیمان داودی کارشناسی ارشد رشته ایران‌شناسی گروه تاریخ دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران 0009-0005-1991-8414 علیرضا ملایی توانی استاد گروه تاریخ فکری و فرهنگی پژوهشکده تاریخ ایران، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، تهران، ایران 0009-0004-1144-0543 Journal Article 2025 11 02 ایل بختیاری، تا پیش از تحولات دورة پهلوی، یکی از ایلات کوچ رو ایران بود که میان استان‌های خوزستان و اصفهان به شیوۀ کوچ‌نشینی روزگار می‌گذراند. پس از تحولات اجتماعی و اقتصادی در دهه‌های چهل و پنجاه خورشیدی، یکجانشینی، بالاخص شهرنشینی در سراسر کشور افزایش یافت. این روند باعث شد تا از جمعیت ایلاتِ کوچ رو در ایران کاسته شود. به طور طبیعی انتظار این بود که ایل بختیاری نیز تحت تاثیر اصلاحات ارضی، به یکجانشینی روی آورد یا روند یکجانشینی آن سرعت بیشتری بگیرد. اما در عمل چنین نشد. بنابراین، سوال اینجاست که اصلاحات ارضی، بر روند یکجانشینی ایل بختیاری در خوزستان چه تأثیری گذاشت و خوانین بختیاری در این میان چه نقشی ایفا کردند؟ مقاله با استفاده از روش توصیفی ـ تحلیلی و بررسی اسناد و مصاحبه‌ها، به این نتیجه می‌رسد که اصلاحات ارضی در ایل بختیاریِ ساکن در خوزستان، به دلایلی از جمله کوهستانی بودن محل سکونت ایل بختیاری و اولویت نداشتن زمین کشاورزی در معیشت آنان، تأثیر چندانی بر یکجانشین کردن ایل بختیاری در خوزستان، نداشت. خوانین نیز به‌عنوان سردمداران ایل، از اصلاحات ارضی نه‌تنها استقبال نکردند که با آن مخالفت نمودند. یل بختیاری، تا پیش از تحولات دورة پهلوی، یکی از ایلات کوچ رو ایران بود که میان استان‌های خوزستان و اصفهان به شیوۀ کوچ‌نشینی روزگار می‌گذراند. پس از تحولات اجتماعی و اقتصادی در دهه‌های چهل و پنجاه خورشیدی، یکجانشینی، بالاخص شهرنشینی در سراسر کشور افزایش یافت. این روند باعث شد تا از جمعیت ایلاتِ کوچ رو در ایران کاسته شود. به طور طبیعی انتظار این بود که ایل بختیاری نیز تحت تاثیر اصلاحات ارضی، به یکجانشینی روی آورد یا روند یکجانشینی آن سرعت بیشتری بگیرد. اما در عمل چنین نشد. بنابراین، سوال اینجاست که اصلاحات ارضی، بر روند یکجانشینی ایل بختیاری در خوزستان چه تأثیری گذاشت و خوانین بختیاری در این میان چه نقشی ایفا کردند؟ مقاله با استفاده از روش توصیفی ـ تحلیلی و بررسی اسناد و مصاحبه‌ها، به این نتیجه می‌رسد که اصلاحات ارضی در ایل بختیاریِ ساکن در خوزستان، به دلایلی از جمله کوهستانی بودن محل سکونت ایل بختیاری و اولویت نداشتن زمین کشاورزی در معیشت آنان، تأثیر چندانی بر یکجانشین کردن ایل بختیاری در خوزستان، نداشت. خوانین نیز به‌عنوان سردمداران ایل، از اصلاحات ارضی نه‌تنها استقبال نکردند که با آن مخالفت نمودنیل بختیاری، تا پیش از تحولات دورة پهلوی، یکی از ایلات کوچ رو ایران بود که میان استان‌های خوزستان و اصفهان به شیوۀ کوچ‌نشینی روزگار می‌گذراند. پس از تحولات اجتماعی و اقتصادی در دهه‌های چهل و پنجاه خورشیدی، یکجانشینی، بالاخص شهرنشینی در سراسر کشور افزایش یافت. این روند باعث شد تا از جمعیت ایلاتِ کوچ رو در ایران کاسته شود. به طور طبیعی انتظار این بود که ایل بختیاری نیز تحت تاثیر اصلاحات ارضی، به یکجانشینی روی آورد یا روند یکجانشینی آن سرعت بیشتری بگیرد. اما در عمل چنین نشد. بنابراین، سوال اینجاست که اصلاحات ارضی، بر روند یکجانشینی ایل بختیاری در خوزستان چه تأثیری گذاشت و خوانین بختیاری در این میان چه نقشی ایفا کردند؟ مقاله با استفاده از روش توصیفی ـ تحلیلی و بررسی اسناد و مصاحبه‌ها، به این نتیجه می‌رسد که اصلاحات ارضی در ایل بختیاریِ ساکن در خوزستان، به دلایلی از جمله کوهستانی بودن محل سکونت ایل بختیاری و اولویت نداشتن زمین کشاورزی در معیشت آنان، تأثیر چندانی بر یکجانشین کردن ایل بختیاری در خوزستان، نداشت. خوانین نیز به‌عنوان سردمداران ایل، از اصلاحات ارضی نه‌تنها استقبال نکردند که با آن مخالفت نمودنیل بختیاری، تا پیش از تحولات دورة پهلوی، یکی از ایلات کوچ رو ایران بود که میان استان‌های خوزستان و اصفهان به شیوۀ کوچ‌نشینی روزگار می‌گذراند. پس از تحولات اجتماعی و اقتصادی در دهه‌های چهل و پنجاه خورشیدی، یکجانشینی، بالاخص شهرنشینی در سراسر کشور افزایش یافت. این روند باعث شد تا از جمعیت ایلاتِ کوچ رو در ایران کاسته شود. به طور طبیعی انتظار این بود که ایل بختیاری نیز تحت تاثیر اصلاحات ارضی.یل بختیاری، تا پیش از تحولات دورة پهلوی، یکی از ایلات کوچ رو ایران بود که میان استان‌های خوزستان و اصفهان به شیوۀ کوچ‌نشینی روزگار می‌گذراند. پس از تحولات اجتماعی و اقتصادی در دهه‌های چهل و پنجاه خورشیدی، یکجانشینی، بالاخص شهرنشینی در سراسر کشور افزایش یافت. این روند باعث شد تا از جمعیت ایلاتِ کوچ رو در ایران کاسته شود. به طور طبیعی انتظار این بود که ایل بختیاری نیز تحت تاثیر اصلاحات ارضی، به یکجانشینی روی آورد یا روند یکجانشینی آن سرعت بیشتری بگیرد. اما در عمل چنین نشد. بنابراین، سوال اینجاست که اصلاحات ارضی، بر روند یکجانشینی ایل بختیاری در خوزستان چه تأثیری گذاشت و خوانین بختیاری در این میان چه نقشی ایفا کردند؟ مقاله با استفاده از روش توصیفی ـ تحلیلی و بررسی اسناد و مصاحبه‌ها، به این نتیجه می‌رسد که اصلاحات ارضی در ایل بختیاریِ ساکن در خوزستان، به دلایلی از جمله کوهستانی بودن محل سکونت ایل بختیاری و اولویت نداشتن زمین کشاورزی در معیشت آنان، تأثیر چندانی بر یکجانشین کردن ایل بختیاری در خوزستان، نداشت. خوانین نیز به‌عنوان سردمداران ایل، از اصلاحات ارضی نه‌تنها استقبال نکردند که با آن مخالفت نمودن ایل بختیاری، تا پیش از تحولات دورة پهلوی، یکی از ایلات کوچ رو ایران بود که میان استان‌های خوزستان و اصفهان به شیوۀ کوچ‌نشینی روزگار می‌گذراند. پس از تحولات اجتماعی و اقتصادی در دهه‌های چهل و پنجاه خورشیدی، یکجانشینی، بالاخص شهرنشینی در سراسر کشور افزایش یافت. این روند باعث شد تا از جمعیت ایلاتِ کوچ رو در ایران کاسته شود. به طور طبیعی انتظار این بود که ایل بختیاری نیز تحت تاثیر اصلاحات ارضی، به یکجانشینی روی آورد یا روند یکجانشینی آن سرعت بیشتری بگیرد. اما در عمل چنین نشد. بنابراین، سوال اینجاست که اصلاحات ارضی، بر روند یکجانشینی ایل بختیاری در خوزستان چه تأثیری گذاشت و خوانین بختیاری در این میان چه نقشی ایفا کردند؟ مقاله با استفاده از روش توصیفی ـ تحلیلی و بررسی اسناد و مصاحبه‌ها، به این نتیجه می‌رسد که اصلاحات ارضی در ایل بختیاریِ ساکن در خوزستان، به دلایلی از جمله کوهستانی بودن محل سکونت ایل بختیاری و اولویت نداشتن زمین کشاورزی در معیشت آنان، تأثیر چندانی بر یکجانشین کردن ایل بختیاری در خوزستان، نداشت. خوانین نیز به‌عنوان سردمداران ایل، از اصلاحات ارضی نه‌تنها استقبال نکردند که با آن مخالفت نمودند/یل بختیاری، تا پیش از تحولات دورة پهلوی، یکی از ایلات کوچ رو ایران بود که میان استان‌های خوزستان و اصفهان به شیوۀ کوچ‌نشینی روزگار می‌گذراند. پس از تحولات اجتماعی و اقتصادی در دهه‌های چهل و پنجاه خورشیدی، یکجانشینی، بالاخص شهرنشینی در سراسر کشور افزایش یافت. این روند باعث شد تا از جمعیت ایلاتِ کوچ رو در ایران کاسته شود. به طور طبیعی انتظار این بود که ایل بختیاری نیز تحت تاثیر اصلاحات ارضی، به یکجانشینی روی آورد یا روند یکجانشینی آن سرعت بیشتری بگیرد. اما در عمل چنین نشد. بنابراین، سوال اینجاست که اصلاحات ارضی، بر روند یکجانشینی ایل بختیاری در خوزستان چه تأثیری گذاشت و خوانین بختیاری در این میان چه نقشی ایفا کردند؟ مقاله با استفاده از روش توصیفی ـ تحلیلی و بررسی اسناد و مصاحبه‌ها، به این نتیجه می‌رسد که اصلاحات ارضی در ایل بختیاریِ ساکن در خوزستان، به دلایلی از جمله کوهستانی بودن محل سکونت ایل بختیاری و اولویت نداشتن زمین کشاورزی در معیشت آنان، تأثیر چندانی بر یکجانشین کردن ایل بختیاری در خوزستان، نداشت. خوانین نیز به‌عنوان سردمداران ایل، از اصلاحات ارضی نه‌تنها استقبال نکردند که با آن مخالفت نمودن https://jhs.modares.ac.ir/article_28870_11bf14c1513b62f30e5e8be425774d30.pdf