دانشگاه تربیت مدرس جامعه‌شناسی تاریخی 2322-1941 8 1 2017 03 21 The sociological explanation of the divide of Iran in Qajar age تبیین تاریخی- اجتماعی تجزیه سرزمینی ایران در عصر قاجار 263 300 22890 FA هادی نوری استادیارگروه علوم اجتماعی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران رضا رحیمی سراج کارشناسی ارشد جامعه شناسی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران Journal Article The purpose of this paper is to explain the sociological analysis of the divide of Iran in Qajar age. So by bringing up the question “the divide in Qajar age is the product of central government weakness or change the balance of power in central governments in the capitalist world (global) system” use sociological approach to study this socio-historical reality. Accordingly, this paper argues that the dissociation of some parts of Iran and geographical change in the country in Qajar age is a social change that according to Valrshtayn the change is took into account in the texture of a global system historically. For this purpose, In explaining the factors affecting the separation, The role of internal factors and external factors both are examined. The research method is historical case study and the data collection method is the library collection. For this purpose, In explaining the factors affecting the separation, The role of internal factors and external factors both are examined. The research method is historical case study and the data collection method is the library collection. هدف نوشتار حاضر تبیین جامعه شناختی تجزیه سرزمینی ایران در عصر قاجار است. لذا با مطرح کردن این پرسش که تجزیه سرزمینی در عهد قاجار، محصول ضعف دولت مرکزی ایران بود یا تغییر موازنه قدرتِ دولت‌های مرکز در نظام‌جهانی سرمایه‌داری، سعی دارد با نگاهی جامعه‌شناختی به بررسی این واقعیت اجتماعی - تاریخی بپردازد. بر این اساس نوشته حاضر معتقد است که جدایی بخش‌هایی از ایران و تغییر جغرافیایی این کشور در عصر قاجار یک تغییر اجتماعی است که این تغییر را می‌توان همانند والرشتاین در بافت یک نظام جهانی به گونه‌ای تاریخی در نظر گرفت. بدین منظور در تبیین عوامل موثر بر این جدایی، هم نقش عوامل داخلی و هم نقش عوامل خارجی مورد بررسی قرار می‌گیرد. روش تحقیق مقاله از نوع موردی تاریخی و روش گرداوری داده ها کتابخانه ای است. بدین منظور در تبیین عوامل موثر بر این جدایی، هم نقش عوامل داخلی و هم نقش عوامل خارجی مورد بررسی قرار می‌گیرد. روش تحقیق مقاله از نوع موردی تاریخی و روش گرداوری داده ها کتابخانه ای است. https://jhs.modares.ac.ir/article_22890_11f2a3ff355c975cb1e3a6e538fdf9bc.pdf