دانشگاه تربیت مدرس جامعه‌شناسی تاریخی 2322-1941 6 3 2014 09 23 A Study on the Reasons of Sasanian Decline and Fall According to the First Islamic Centuries, Historian Sources نگرشی بر علل ضعف و سقوط ساسانیان از منظر مورخان سده های نخست هجری 171 210 22860 FA سید رسول موسوی حاجی دانشیار، گروه باستان شناسی، دانشگاه مازندران، ایران. عابد تقوی استادیار، گروه باستان شناسی، دانشگاه مازندران، ایران. بابک آریان پور دانشجوی دکتری، گروه تاریخ ایران باستان، دانشگاه آزاد- واحد نجف آباد، اصفهان. سامان فرزین دانشجوی دکتری، گروه باستان شناسی، دانشگاه مازندران، ایران. Journal Article 1970 01 01 Sassanid reign, as one of the most powerful Iranian dynasties, lasted for over four centuries before the Arab Moslems’ attack to Iran. The great Sassanid government managed to convert the Feudal Iran of Parthian era into a united and strong country thanks to its central government and Zoroastrianism nationalism; this not only recreated political power but also hugely revolutionized the cultural and social issues in Iran. However, different factors, after a while, led to the gradual weakness and suppression of this dynasty before the Arab Moslems’ attack. In this research, auditing the historians of all these four centuries of the early Islamic era including Abou- HanifehDinvari, Yaghoubi, Masoudi, Tabari, and EbneMoskouyeh exactly and from all aspects, many attempts have been made to figure out and analyze the reasons of this gradual weakness and overthrown of Sassanid Reign the emnloying a historical-descriptive method. The results of this research reveal that in the view of the historians of all these four centuries of the early Islamic era, the following factors were the most crucial reasons of Sassanid’s downfall and defeat before the Arab Moslems: religious prejudice, high position of Zoroastrian clergymen, well-borns’ increasing power, massacre of the royal family by Shirouyeh, the last Sassanid kings’ lack of authority, a military coup against the kings, long exhausting overseas battles, especially the constant wars against the Rome Empires, toppling the Ale-Lakhm by KhosrouParviz, economic pressures on people and heavy taxes, natural disasters like the Tigris and Euphrates rivers bursting their banks, and hidden helps. ساسانیان به‌عنوان یکی از قدرتمندترین سلسله­های ایرانی، بیش از چهارسده و تا پیش از حمله اعراب مسلمان به ایران حکومت کردند. دولت بزرگ ساسانی با پیروی از اصل تمرکز حکومت و ملی‌کردن دین زرتشت، ایران ملوک­الطوایفی عهد اشکانیان را به‌صورت کشوری یکپارچه و مقتدر درآورد؛ به‌گونه­ای که این حکومت، علاوه‌بر بازآفرینی قدرت سیاسی، دگرگونی­های گسترده و عمیقی را درتمامی زمینه­های اجتماعی و فرهنگی ایران ایجاد کرد. با این‌حال، پس از چندی، عوامل بسیاری باعث سستی تدریجی این سلسله‌ی قدرتمند و درنهایت، فروپاشی آن در برابر حمله‌ی اعراب مسلمان شد. در این نوشتار، بر این است تا با بررسی دقیق و همه‌جانبه‌ی آثار مورخان چهارسده‌ی نخستین دوره‌ی اسلامی، یعنی ابوحنیفه‌ی دینوری، یعقوبی، مسعودی، طبری و ابن‌مسکویه، دلایل ضعف تدریجی و فروپاشی حکومت ساسانی با روش توصیفی- تاریخی، مورد پژوهش و تحلیل قرار گیرد. نتایج پژوهش، نشان می‌دهد که از دیدگاه مورخان چهارسده‌ی نخست اسلامی، در ضعف و زوال ساسانیان و شکست آنان در برابر اعراب مسلمان نقش داشته است؛ امواردی مانند تعصبات مذهبی و جایگاه رفیع روحانیان زرتشتی، قدرت روزافزون اشراف و نجبا، کشتار خاندان سلطنتی توسط شیرویه و ضعف پادشاهان در اواخر حکومت ساسانی، کودتای نظامی‌سرداران علیه پادشاهان، جنگ­های طولانی‌ مدت فرسایشی برون‌مرزی، به‌ویژه جنگ­های مداوم با امپراطوری روم، براندازی خاندان آل‌لخم توسط خسروی پرویز، فشارهای اقتصادی بر مردم و وضع مالیات‌های سنگین، بلایای طبیعی همچون طغیان دجله و فرات و امدادهای غیبی. https://jhs.modares.ac.ir/article_22860_6af2f1efc9c34f1f4d9e163bc6b8d8b4.pdf