دانشگاه تربیت مدرس جامعه‌شناسی تاریخی 2322-1941 4 2 2012 09 22 The Effect on the Jurisprudence Standards for Architectural and Residential Neighborhoods in the Two Minorities of Jews and Christians in Safavid Isfahan تأثیر موازین فقهی بر شکل‌یابی معماری و محله‌های مسکونی اقلیت‌های یهودی و مسیحی در اصفهان دوره صفوی 193 224 22802 FA حسن کریمیان استادیار باستان‌شناسی، دانشگاه تهران میثم نیک زاد دانش‌آموخته کارشناسی ارشد، دانشگاه تهران Journal Article Zoroastrians, Christians and Jews as "people of the Book" have lived in the Islamic lands and the Muslims, This coexistence has been subject to accept the conditions of the contract, namely “Ahlozummah” In the contract, provisions to create urban spaces and architecture by the minorities have been specified. How and to what exlent contract provisions and obligations are reflected in the form of Iranian architecture and city spaces are, is the questions of this study. For this purpose, two historic Jewish neighborhood (Joyubareh) and the predominantly Christian (Julfa) were systematically studied. Selection of these neighborhoods was because they have been used continuously since the Safavid period and the architectural spaces have remained almost intact. Data analysis showed that the strength of jurists during the Safavidera, Iranian minorities living in the cities had no opportunity to implement the conditions stipulated in "Agreement of obligation". زرتشتیان، مسیحیان و یهودیان به عنوان «اهل کتاب» همواره در سرزمین های اسلامی و در کنار مسلمانان زیسته­اند. این همزیستی از آغاز منوط به شروطی بوده که در قرارداد مربوط به «اهل ذمه» مورد پذیرش آن ها قرار گرفته است. در این قرارداد برای اقلیت ها در ایجاد فضاهای شهری و آثار معماری شروطی معین شده است. اینکه شروط قرارداد ذمه چگونه و تا چه میزان در شکل معماری و فضاهای شهرهای ایران بازتاب یافته، پرسش اصلی این تحقیق است. بنابراین، دو محله تاریخی یهودی نشین (جوباره) و مسیحی نشین (جلفا) انتخاب شده و مورد بررسی های نظام مند نگارندگان قرار گرفته است. انتخاب این دو محله به این دلیل است که از دوره صفوی تا کنون پیوسته مورد استفاده بوده و فضاهای معماری آن ها تقریباً سالم و قابل مطالعه باقی مانده است. در تحلیل داده های میدانی روشن شد که درپی افزایش قدرت فقیهان در دوره صفوی، اقلیت های ساکن در شهرهای ایران چاره ای جز اجرای شروط مطرح در قرارداد ذمه را نداشته اند. تفاوت های موجود در بافت معماری و فضای شهری دو محله جلفا و جوباره اصفهان نشان می دهد در کنار مسائل مذهبی، شرایط متفاوت سیاسی پیروان این دو مذهب سبب شده که در دوره صفوی، جوباره تنزل کند و جلفا دوره اوج خود را بگذراند. همچنین، با تیکه بر داده های تاریخی می توان گفت میزان اعمال شروط یادشده به عوامل متعددی از جمله جایگاه سیاسی یهودیان و مسیحیان و نقش حامیان بین المللی آن ها بستگی تام داشته است. https://jhs.modares.ac.ir/article_22802_f88fd559aa8b904a69f005519dbf55dc.pdf